Het einde van het begin

Professor management aan de University of New South Wales in Sydney

Het rijk der vrijheid kondigde triomfantelijk het begin van het einde van de pandemie aan. Maar een vierde coronagolf waarschuwt dat we eigenlijk nog maar aan het einde van het begin staan.

Dat we nu pas het einde van het begin meemaken is niet mijn claim, maar van Nicholas Christakis. Hij is arts, socioloog en hoogleraar aan Yale University. Hij schreef een van de beste coronaboeken, 'Apollo’s Arrow'. Het ligt al een jaar binnen handbereik op mijn bureau. Vorige week verscheen een geüpdatete paperbackversie. ‘Apollo’s Arrow’ verwijst naar de Ilias, waarin Homeros het verhaal doet van de god Apollo die met zijn pijlen een plaag verspreidt om de Grieken te straffen.

De verwijzing naar de Trojaanse oorlog bevat de kernboodschap van het boek: Hoewel deze pandemie voor ons allen een onwezenlijke ervaring is, is ze niets nieuws voor onze soort. Het verhaal van de menselijke beschaving is innig verweven met infectieziekten en pandemieën. De reacties op een pandemie zijn ook zo oud als de straat. Politici verliezen de steun van de bevolking. Mensen verliezen zich in samenzweringstheorieën. Oplichters worden rijk met kwakzalverij. De volkswoede richt zich op boodschappers van slecht nieuws en vermeende schuldigen worden gelyncht, verbrand of gevierendeeld. Vage, ontoetsbare geruchten geven aanleiding tot hamsteren en plunderen, en soms al eens tot een volledige stad die leegloopt.

Ons brein is allerminst weerbaarder geworden tegen de psychologische stress van een pandemie.

Je kan niet anders dan concluderen dat ons brein, ondanks de technologische vooruitgang, allerminst weerbaarder geworden is tegen de psychologische stress van een pandemie. Wij zijn nog altijd diezelfde mens. We zijn weerloos tegenover een infectieziekte die leeft bij gratie van sociaal contact. We klauwen naar onze medemens die we eigenlijk dicht aan onze borst willen drukken. We foeteren op alles en iedereen omdat we de controle over onze levens kwijt zijn.

Maar met een pandemiecyclus kan je niet onderhandelen. Het begin van het einde zal pas in zicht zijn als iedereen in aanraking is gekomen met het coronavirus. Als de globale tsunami van ziektegevallen terugtrekt, kunnen we puin beginnen te ruimen. Het goede nieuws is dat pandemieën vaak ook leiden tot hervorming en vooruitgang.

Laten we het voorbeeld van de gezondheidszorg nemen. Waar is vooruitgang te verwachten? Eerst en vooral is er de toepassing van de mRNA-techniek, die aan de basis ligt van de nieuwe vaccins. Het is de eerste keer in de geschiedenis van de mensheid dat we technologisch in staat zijn een middel tegen een pandemie te bedenken, terwijl die pandemie hevig woedt. Het is waarlijk briljant. Ik denk dat we de impact en de toepassingsmogelijkheden van mRNA pas binnen een tiental jaar echt naar waarde zullen schatten.

Er zijn nieuwe inzichten in luchtkwaliteit die een gamechanger kunnen zijn voor hoe we naar hygiëne en besmetting kijken. De introductie van CO2-meters gebeurt aarzelend. Maar bedenk hoe vroegere plagen en infectieziekten ons noopten tot een herontwerp van de hygiënische omstandigheden in drukbevolkte steden. Er kwam riolering, waterzuivering en afvalverwerking. Het verbeteren van de luchtkwaliteit kan de volgende stap zijn in een logische evolutie.

Digitale geneeskunde zal een radicale verandering blijken. Het aantal videoconsultaties in de VS is maal 38 gegaan tegenover 2019. Dat slaat niet op de piek in april 2020, toen 32 procent van alle gezondheidsconsults virtueel gebeurden. Nee, dat is het cijfer dat nu al stabiel blijft sinds juni 2020. De schatting is dat door telegezondheid ongeveer 250 miljard dollar van de gezondheidszorg in de VS virtueel kan aangeboden worden.

Het goede nieuws is dat pandemieën vaak ook leiden tot hervorming en vooruitgang.

Op een vreemde manier lees ik graag over vorige pandemieën. Ze brengen troost omdat je je verbonden weet met vorige en toekomstige generaties die dezelfde verontrustende ervaring ondergaan. Ik zeg niet dat we het allemaal gelaten moeten ondergaan. Integendeel, vooruitgang komt er niet vanzelf. Maar het helpt om deze ervaring als een deel van de menselijke conditie te zien. Ook dit zal voorbij gaan. Een betere toekomst wacht ons.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud