Het einde van Silicon Valley Tours

Door Frederik Anseel, hoogleraar bedrijfspsychologie en behavioral economics aan UGent

Natuurlijk heb ik niets tegen Silicon Valley Tours of, nu ook in de aanbieding, Far East-reizen. Meer nog: neem me mee! Ik sta te springen als een smachtende groupie om mee op tournee te mogen met de nieuwe rocksterren aan het firmament, de tech-ondernemers. Zo’n trip langs ‘who’s who in tech & digital’ is machtig inspirerend. Dat schoolreisgevoel ook, samenzweerderig avonturen beleven ver weg van huis. What happens in Singapore, stays in Singapore. Dat is het probleem niet.

Helaas hebben succesvolle mensen zelf weinig inzicht in wat hen precies succesvol maakt.

Het probleem zit hem in de verheerlijking van succesverhalen en wat we eruit kunnen leren. Of beter, wat we er niet uit kunnen leren. Wie inzicht wil krijgen in het recept voor succes moet vooral niet op bezoek gaan bij wie succesvol is of het beweert te zijn. Van falen leren we meer.

Nieuw is het fenomeen niet, het wordt nu alleen mooier verpakt. Al jaar en dag hebben we businessboeken die uitpakken met formules voor succes. Ze presenteren je casestudy’s van bedrijven die het gemaakt hebben. Je ziet heldenverhalen van CEO’s die in perfect uitgekiende TEDx-stijl meegeven hoe ze zelf altijd alle advies genegeerd hebben, ja, zelfs hun middelbare school niet afmaakten. Gelukkig willen ze nu even tijd maken in hun drukke agenda om jou advies te geven en jou te vertellen hoe jij het nu wel moet aanpakken. Helaas hebben succesvolle mensen zelf weinig inzicht in wat hen precies succesvol maakt. Waarom? Het beestje heet ‘survivorship bias’.

©Debby Termonia

Flashback naar 1942, Verenigde Staten, Wereldoorlog II. Een denktank van de allerslimste wiskundigen wordt op verzoek van het Witte Huis samengebracht in de Statistical Research Group. Doelstelling: de oorlog winnen, puur op brainpower. Officieren kunnen uiterst complexe oorlogsproblemen doorsturen naar de groep wiskundigen, die snel oplossingen berekent. Wat is de beste hoek om een torpedo af te vuren op een varend schip? Zo gefikst!

Op een dag krijgt de denktank een dramatisch vraagstuk. De kans dat een bommenwerper succesvol terugkeert na een missie over vijandig gebied is minder dan één kans op twee. Hoe kunnen ze de bommenwerpers beschermen tegen vijandig afweergeschut? Een analyse van de kleine groep teruggekeerde vliegtuigen toont duidelijke patronen van kogelinslagen. De inslagen zijn het frequentst aan de vleugels, het staartstuk en de romp.

We richten ons op de meest zichtbare elementen in succesverhalen, in de hoop dat we die kunnen kopiëren voor ons eigen succes

Een vliegtuig kan natuurlijk maar beperkt verstevigd worden, anders raakt het de lucht niet meer in. Op welk van die drie plaatsen kun je het best verstevigingen aanbrengen? Ingenieurs staan klaar om metalen verdedigingsplaten aan te brengen. ‘Onzin’, zegt de briljante statisticus Abraham Wald. ‘Niets verstevigen.’

Waarom? De kogelgaten tonen net waar de vliegtuigen het stevigst zijn. Zelfs als de bommenwerpers op die drie plaatsen geraakt werden, redden ze het nog tot thuis. Als je wilt weten waar de bommenwerpers het meest kwetsbaar zijn, moet je onderzoeken waar er géén kogelgaten zijn. Dat is heel waarschijnlijk de plaats waar de vliegtuigen getroffen werden die niet meer thuis geraakt zijn.

Verliezers

Een briljante analyse, die een van onze meest fundamentele denkfouten blootlegt: ‘survivorship bias’. We richten ons op de meest zichtbare elementen in succesverhalen, in de hoop dat we die kunnen kopiëren voor ons eigen succes. Maar we vergeten de veel talrijkere verhalen van verliezers die tussen de plooien van de geschiedenis verdwijnen. Als je wilt begrijpen waarom een start-up succesvol is, moet je vergelijken met de tientallen ondernemers die op hetzelfde moment een gelijksoortig product wilden lanceren, maar het niet gehaald hebben. Inzicht in de oorzaken van succes kun je enkel krijgen door falen en succes te vergelijken.

De Silicon Valley-fata morgana is nog niet klaar. Voeg eraan toe: de onhebbelijke gewoonte om alle credit voor succes zelf te claimen en falen op anderen af te schuiven.

De Silicon Valley-fata morgana is nog niet klaar. Voeg eraan toe: de onhebbelijke gewoonte om alle credit voor succes zelf te claimen en falen op anderen af te schuiven. De neiging om toevallige gebeurtenissen aaneen te schakelen tot een logisch verhaal, waardoor het lijkt alsof al onze beslissingen onvermijdelijk moesten culmineren in dit succesvol eindpunt. De overmoed om die ene factor over het hoofd te zien, die wellicht bepalender was voor succes dan al onze eigen beslissingen: geluk. Die ingrediënten leveren inspirerende verhalen op, een waar ‘bonfire of vanities’, waar je dus helaas geen zier mee kunt aanvangen. Abort mission!

Lees verder

Tijd Connect