Het gewicht van de voorkeurstemmen

Pascal Delwit

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober maken onze opiniemakers puntige observaties. Vandaag: politicoloog Pascal Delwit.

Een cruciaal facet van de gemeenteraadsverkiezingen is dat het politieke gewicht van kandidaten wordt gemeten. Het gaat niet alleen om het percentage dat deze of gene lijst binnenhaalt, maar ook om het aantal voorkeurstemmen dat elke kandidaat verzamelt. Voor de nationale en lokale verkozenen is dat de ultieme graadmeter.

Dat geldt nog meer in Wallonië, waar het aantal voorkeurstemmen doorslaggevend is voor het toekennen van het burgemeesterschap. De regel is dat wie in de meerderheid de meeste stemmen haalt automatisch burgemeester wordt, ook als hij geen lijsttrekker is. Dat leidt tot concurrentie op de lijsten zelf.

Pascal Delwit ©Photo News

Omdat het burgemeesterschap in ons land een grote symbolische waarde heeft die het lokale ver overstijgt, is de zenuwachtigheid groot. Voorbeelden zijn er genoeg. In 2012 aarzelde Vincent Van Quickenborne (Open VLD), toen nog federaal vicepremier, niet zijn politiek mandaat los te laten voor het burgemeesterschap van Kortrijk. Hij onttroonde de zetelende burgemeester Stefaan De Clerck (CD&V), en voor die laatste betekende dat meteen het einde van zijn politieke carrière. In een soortgelijk geval verliet Benoît Cerexhe (cdH) de regering van Brussel om burgemeester van SintPieters-Woluwe te worden.

Omgekeerd zijn de gemeenteraadsverkiezingen ook een opstapje naar de hogere politieke niveaus. Kandidaten die lokaal goed scoren, mogen zich opmaken voor een ministeriële carrière. De lokale stemmen bepalen de plaats op regionale en federale lijsten omdat het hinterland een politiek gewicht geeft aan die man of vrouw. De gemeentelijke voorkeurstemmen maken het verschil tussen een ‘winner’ en een ‘loser’ op federaal vlak.

De enorme belangstelling voor de Antwerpse verkiezingen is - voor een deel - daardoor te verklaren. De inzet is hoog. Houdt Bart De Wever zijn burgemeesterschap? Kan Kris Peeters voor CD&V de meubels redden in Antwerpen en de ondergang van zijn partij daar voorkomen? Het antwoord op die vragen heeft een enorme impact op de N-VA en CD&V, maar ook op de regionale en de federale regering. Het pad naar de federale verkiezingen in mei 2019 wordt zo geëffend.

Voor anderen wordt het een moment van waarheid. In Wallonië spelen enkele beloftevolle politici hoog spel: George-Louis Bouchez (MR) wil in Bergen de PS onttronen en de burgemeesterssjerp veroveren. Nicolas Martin (PS) moet dan weer Bouchez in het stof doen bijten én meer voorkeurstemmen halen dan lijstduwer, huidig burgemeenster en gewezen premier Elio Di Rupo.

Ten slotte wordt ook met belangstelling uitgekeken naar de prestatie van Alda Greoli (cdH), die in de Waals-Brusselse federatie tot politiek leider is bevorderd maar nooit eerder een electorale vuurproef doorstond. Hier gaat het om de geloofwaardigheid van de kandidaat.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content