Het knalt in Berlijn

Hoofdeconoom ING Duitsland

Duitsland bereidt zich voor op een langere periode van ruim begrotingsbeleid. Dat is pas een knal, daar in Berlijn.

Het knalt in Berlijn. Niet omdat mijn favoriete voetbalclub Hertha zowel de coach als de manager heeft ontslagen. Wel omdat de onrust over de chaotische vaccinbestellingen en het gebrek aan een vaccinstrategie toeneemt. Als bondskanselier Angela Merkel, zoals deze week, onverwacht voor een vraaggesprek op televisie verschijnt, weet je hoe laat het is: noodtoestand. Er was vorige week nog een andere grote knal, die nog langer zal na-echoën dan de schokgolven van het vaccinbeleid. Er is een knallende ruzie over de schuldenrem.

Kan het echt zijn dat de CDU haar naar eigen mening grootste economische succes aan de wilgen hangt?

De schuldenrem is een gevolg van de financiële crisis. Houdbare overheidsfinanciën en de Schwarze Null, verankerd in de Duitse grondwet, zijn heilige huisjes geworden voor de CDU van Merkel. In de jaren na de financiële crisis was de schuldenrem het Duitse uithangbord, een voorbeeld en vloek voor andere eurolanden. Ze was de basis voor de diepe zakken van de Duitse regering in de strijd tegen de economische gevolgen van de pandemie. De schuldenrem was ook de schietschijf van veel critici (inclusief deze schrijver) wegens het uitblijven van hoognodige investeringen in Duitsland. Kortom, voer voor een gepassioneerde discussie onder economen en politici.

Opiniestuk

Het was even stil, maar vorige week laaiden de emoties weer hoog op. Wegens de crisis hebben de regering en het parlement de schuldenrem tijdelijk opgeschort. Dat mag in tijden van nood. Maar Helge Braun, de kabinetschef van Merkel, publiceerde een opiniestuk in de Duitse krant Handelsblatt, waarin hij voorstelde de schuldenrem ook na 2021 op te schorten. Dat zou beter zijn dan jaarlijks te twisten of er nu wel of niet voldoende nood is aan een tijdelijke uitzondering.

Brauns voorstel leidde tot een schreeuw van pijn bij de partijvrienden en een schreeuw van vreugde bij veel experts en oppositiepartijen. Kan het zijn dat de CDU haar naar eigen mening grootste economische succes aan de wilgen hangt? Haastige ontkenningen volgden, om de discussie snel weer in de doofpot te stoppen. Even leek dat te lukken, maar de geest is uit de fles.

Duitsland heeft dringend investeringen nodig, meer dan een zwarte nul.

En hij moet er ook niet meer in. Anders dan tien jaar geleden is het moeilijk goede redenen te vinden om terug te keren naar de schuldenrem. Na de financiële crisis van toen, was de rem belangrijk om te voorkomen dat regeringen het onderste uit de kan zouden halen. Alleen houdbare overheidsfinanciën konden de kosten van de vergrijzing opvangen.

Als Duitsland vooropliep richting houdbare overheidsfinanciën, zou de hele eurozone volgen. Zo moeilijk was dat voor Duitsland overigens niet, want de overschotten op de begroting waren eerder het gevolg van economische groei en lage rentes dan van een echt bezuinigingsbeleid. Nu heeft Duitsland dringend investeringen nodig, meer dan een zwarte nul.

De kabinetschef van Merkel begint zo’n discussie niet toevallig. Hij baant het pad. Duitsland bereidt zich voor op een langere periode van ruim begrotingsbeleid. Dat is pas een knal.

Carsten Brzeski

Hoofdeconoom ING Duitsland

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud