Het werk zoals het is in virtuele tijden

Professor management aan de University of New South Wales in Sydney

U leest dagelijks over hoe ons werk ingrijpend verandert. Maar achter de grote analyses en theorieën gaan persoonlijke verhalen schuil. En daaruit leren we soms dat onze ideeën over wat werkt en wat niet verkeerd zijn.

Als je de managementliteratuur erop naslaat, krijg je het duidelijke advies dat face-to-facecontact cruciaal is als iemand nieuw in een organisatie begint en als iemand zijn baan verliest. Vandaag vertel ik u het verhaal van mijn eigen team. Dat verhaal is gelijkaardig aan dat van duizenden anderen. Maar net als van die duizenden anderen ook bijzonder ongewoon omdat een nieuwe job beginnen maar ook een job verliezen, anders verloopt dan vroeger.

Kirsty solliciteerde in januari. Ik kon niet bij haar interview aanwezig zijn, maar Kirsty deed het uitstekend en werd aangeworven. Op haar eerste werkdag in maart bleven de kantoren echter leeg. De avond ervoor gingen we in lockdown. Kirsty’s welkom was een virtuele Teams-account. Niet getreurd of geklaagd. We maakten een routine van snelle een-op-eenupdates op Teams en we ontmoetten er elkaar in tientallen verschillende virtuele vergaderconfiguraties.

Op de een of andere manier klikte het zeer goed. Tijdens een vergadering hadden we maar een kleine wenk nodig om te weten wanneer de een moest overnemen van de ander. Kan je een onderlinge oogrol uitwisselen in een online meeting met tien andere personen? Schijnbaar wel.

Afgelopen maandag had ons team voor het eerst na zeven maanden opnieuw een fysieke vergadering op campus. Iemand liep de vergaderruimte binnen, lachte naar me, maar ik herkende Kirsty niet.

Kirsty was volhardend en assertief in onderhandelingen. Een vechter met een neus voor businessopportuniteiten. Ze opende deuren die voorheen gesloten bleven. Virtuele deuren, maar het was verbazingwekkend te zien hoe iemand in een nieuwe rol, zonder ooit iemand ontmoet te hebben, een mentale kaart van de organisatie opbouwde. Die mentale kaart was allerminst hiërarchisch, maar liep kriskras door de organisatie. Als ik vertelde over mijn zicht op de interne cultuur en organisatie verschilde die aanzienlijk van haar ervaringen. Ze smeedde nieuwe allianties die in de werkelijke wereld onmogelijk leken.

Afgelopen maandag had ons team voor het eerst na zeven maanden opnieuw een fysieke vergadering op campus. Iemand liep de vergaderruimte binnen, lachte naar me, maar ik herkende Kirsty niet. Hoe anders is de voorstelling die we virtueel van elkaar hebben? De virtuele uitdrukkingen, tics en lichaamshouding zijn onherkenbaar in de realiteit. In de fysieke vergadering leek Kirsty timide en terughoudend. We moesten elkaar even opnieuw leren kennen. Kan het zijn dat we virtueel een andere persoonlijkheid hebben dan in het echte leven? Kirsty leert nu ook een andere organisatie kennen. Heeft onze virtuele organisatie ook een andere identiteit dan in de echte wereld?

Onverbiddelijk

Corona is onverbiddelijk voor de Australische universiteiten. De grenzen zijn gesloten, internationale studenten blijven weg, universiteiten moeten herstructureren. 500 jobs verdwijnen aan mijn universiteit. Maar hoe vertel je dat aan die mensen in virtuele tijden? Wie midden september een vaag mailtje kreeg met een dringende vraag voor een persoonlijk virtueel gesprek, wist hoe laat het was.

Verrassend genoeg creëerde de virtuele omgeving een intimiteit en sfeer die fysiek niet mogelijk was voor zo’n hard gesprek.

Verrassend genoeg creëerde de virtuele omgeving een intimiteit en sfeer die fysiek niet mogelijk waren voor zo’n hard gesprek. Mensen kregen vooraf de boodschap dat ze iemand bij het gesprek mochten uitnodigen om hen bij te staan. Ik zag plots hun partners thuis met bevende handen in beeld. Anderen bleven buiten beeld, maar waren duidelijk troostend aanwezig. Sommige mensen verkozen de camera af te zetten om hun emotie voor zich te kunnen houden. Vaak was er stilte. Soms was er een time-out en werd het virtuele gesprek na een half uur weer opgepikt. De individuele online ontslaggesprekken verliepen bijzonder sereen en respectvol. Er was begrip, tijd en rust. Kan het zijn dat een virtuele omgeving psychologisch minder dwingend is voor moeilijke gesprekken?

Onze virtuele wereld geeft een nieuwe invulling aan de hoop en de diepe teleurstelling in ons werkleven. De voorspellingen die bestaande theorieën daarover zouden maken, slaan de bal soms mis. Laten we niet te star denken over hoe we werk organiseren in onze nieuwe wereld. We hebben veel bij te leren.

Frederik Anseel

Professor management aan de University of New South Wales in Sydney

Lees verder

Gesponsorde inhoud