Advertentie

Hoofd, hart, structuur

Nelson Mandela zei ooit: ‘A good head and a good heart are always a formidable combination. But when you add to that a literate tongue or pen, then you have something very special.’

Door Christl Joris, voorzitter van Etap, Agoria, Flanders Investment & Trade en het Rode Kruis Vlaanderen

Mandela was de verpersoonlijking van die uitspraak, maar in zijn latere politieke carrière deed hij nog meer: als politiek verantwoordelijke met een goed hoofd en hart zette hij in op correcte, democratische structuren en vertegenwoordiging.

De voorbije maanden laaiden de emoties in België enkele keren hoog op. Er was de discussie rond levensreddende maar onbetaalbare medicijnen voor de kleine Victor, daarna de vergoeding van topmanagers als Johnny Thijs, en dan de oproep om je als stamceldonor te registreren om het leven van Ed te redden. De grond van de publieke emotie was telkens een groot gevoel van onrechtvaardigheid en onvermogen. De aanleiding - hoe verscheiden ook - was altijd een individu en het draaide om geld.

Een publiek debat levert ‘evidente’ oplossingen op die zelden zo eenvoudig toepasbaar zijn als ze lijken. Een rechtvaardig en billijk antwoord kan vaak enkel komen vanuit (overleg)structuren die verder kijken dan het verhaal dat de publieke aandacht trekt. Dat een familie ten einde raad een brede publieke oproep lanceert, is menselijk. Maar dat beleidsvoerders voorbijgaan aan de structuren en het publiek een ‘evidente’ oplossing voorstellen is menselijk, maar fout.

Naast een goed hoofd en een goed hart hebben we nood aan goede structuren. Structuren waaraan bevoegdheid - macht dus - wordt gedelegeerd. In de bedrijfscontext heet dat ‘deugdelijk bestuur’. Een raad van bestuur is veel meer dan een formeel orgaan. Als het goed is samengesteld én wordt gerespecteerd in zijn functioneren, is het cruciaal voor het voorbereiden van het beleid en de moeilijke beslissingen die daarbij horen.

Wat een goede samenstelling is, hangt af van de opdracht. De wijsheid van de samensteller (aandeelhouder, overheid…) is belangrijk maar het gaat om een objectiveerbaar vraagstuk. Respect voor een orgaan en zijn autonomie is ook een kwestie van wijsheid, maar wantrouwen, emotie en macht werken hier vaak storend. Nochtans is dat respect essentieel.

Ik maak de analogie met een bedrijf met familiale aandeelhouders, volgens velen een haard van emoties. Raden van bestuur, al dan niet met onafhankelijke bestuurders, en charters over family governance zijn er niet vanzelfsprekend maar ook niet uitzonderlijk. Het proces dat de (familiale) aandeelhouder daarbij doorloopt, is evenmin vanzelfsprekend: het delegeren van beslissingsbevoegdheid en dus van ‘macht’ aan een professioneel niet-familiaal bestuur, de geobjectiveerde selectie van opvolgers, enzovoort.

In goede tijden ziet men vooral de rompslomp, het formalisme, de weerkerende vragen van externen aan ervaren deskundigen. Tot een eerste moeilijke keuze zich opdringt of een zakelijke maar persoonsgebonden kwestie emotioneel wordt. Een persoonsgebonden conflict zal altijd moeilijk zijn, maar een charter en een raad van bestuur bieden een kader en plaats waar dat besproken kan worden. Waar discretie de regel is, kunnen discussies open en stevig zijn. Als een raad ‘als college’ optreedt en communiceert, moet niet iedereen op dezelfde lijn komen. Een meerderheid kan de raad naar een gedragen beslissing brengen zonder dat iemand erop wordt afgerekend.

Toen minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx werd aangesproken over de terugbetaling van het geneesmiddel voor Victor kreeg ze van het publiek de beslissingsmacht en dus de verantwoordelijkheid over het al dan niet overleven van één kind. Een onmenselijke opdracht. De minister had de juiste reflex en verwees naar de bestaande werkgroep die op basis van bredere analyses, feiten en met kennis van wat budgettair mogelijk is, een algemene beslissing kan onderbouwen. Geen Pontius Pilatus, geen salomonsoordeel, maar bestuurlijke correctheid.

De voorbije maanden ging de overheid enkele keren ‘publiek’. Ze gooide bij overheidsbedrijven het deugdelijk bestuur overboord als het ging om de samenstelling en de beslissingsbevoegdheid van bestuurs- en andere raden. Vanuit die raden zelf kwam weinig protest, althans niet publiekelijk. Hoofd, hart en structuren. We moeten ze alle drie in ere houden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud