Is burn-out besmettelijk?

Professor management aan de University of New South Wales in Sydney

Zou het kunnen dat we met onze mentale problemen elkaar aansteken?

Mijn favoriete meme op social media is een Kuifje-strip. Kapitein Haddock staart uitgeput voor zich uit en mompelt ‘Wat een week, huh!’ Waarop Kuifje antwoordt: ‘Maar kapitein, het is nog maar woensdag.' U herkent vast het gevoel. Het ritme van het werk gaat soms zo ongenadig hard dat het duizelt voor de ogen.

Iedereen met wie ik praat, lijkt moe. De polycrisis hakt er zwaar in: covid, Oekraïne, inflatie, energie, klimaat. Elke dag komt wel een vraag van een bedrijf binnen of ik iets kan presenteren rond mentaal welzijn en veerkracht. Terwijl ik kijk hoe prins Harry hoogleraar Adam Grant interviewt over mentaal welzijn, vraag ik me af: kan je ook te veel praten over mentaal welzijn?

Het is geen toeval dat we ons een beetje beroerd voelen als de ene crisis na de andere ons overvalt.

Fantastisch dat het taboe op mentale problemen sneuvelt. Maar als we allen wat te navelstaarderig worden over onze eigen kleine psychologische worstelingen, nemen we de mensen die echt lijden dan nog serieus? Diezelfde Grant gebruikt daarom het woord ‘languish’. We zijn niet echt depressief, maar we kwijnen weg. Wat is eraan de hand? Kan het, en hier komt de gewaagde hypothese, dat we elkaar aansteken?

Laten we beginnen bij het begin. Het is geen toeval dat we ons een beetje beroerd voelen als de ene crisis na de andere ons overvalt. Een recente studie in de publicatie Scientific Reports toont dat zware schommelingen op de financiële markten de gemoedsgesteldheid van de bevolking beïnvloeden. Die animal spirits, stelt de studie, zijn zelfs meetbaar in hersenscans. U weet wellicht dat negatieve gevoelens aanstekelijk zijn. Als uw partner humeurig van het werk thuiskomt, blijft u gegarandeerd niet lang in een vrolijke bui.

Studie

Maar kunnen ook ernstiger mentale problemen besmettelijk zijn? Dat is de stelling van een grootschalige Deense studie die onlangs gepubliceerd werd in het prestigieuze Administrative Science Quarterly. De auteurs analyseerden klinische diagnoses van depressieve, angst- en stressgerelateerde stoornissen bij 250.000 werknemers in meer dan 17.000 Deense bedrijven over een periode van twaalf jaar. Dat ze naar formele medische diagnoses van die stoornissen kijken, is belangrijk, omdat we weten dat zelfrapportering van burn-out niet erg accuraat is. Vanuit psychiatrisch oogpunt is burn-out ook moeilijk te onderscheiden van depressie.

Wat is de conclusie van de onderzoekers? Als medewerkers een bedrijf verlaten waar veel mentale problemen vastgesteld werden, duiken vervolgens meer mentale problemen op bij het nieuwe bedrijf waar die medewerkers in dienst treden, los van het feit of die werknemers zelf ooit een medische diagnose hebben gekregen. Ik pauzeer hier even. Lees de vorige zin even opnieuw om de volle betekenis te laten doordringen. Mensen zouden, net als bij een virus, onbewust een ‘drager’ zijn van een mentale stoornis en andere mensen aansteken.

De mens is een sociaal dier. Het is naïef te denken dat de ups en downs van het sociale netwerk waarin we leven geen impact hebben op ons gevoelsleven.

Hoe dat zou werken, is onduidelijk. Veroorzaken de mobiele medewerkers meer mentale problemen of brengen ze meer zelfinzicht in de nieuwe omgeving door openlijk over mentale problemen te praten? Het kan dat mensen die al in stilte worstelden sneller hulp zoeken als iemand toont dat het probleem bespreekbaar is.

De interpretatie van zo'n onderzoek is gevaarlijk en kan stigmatisering in de hand werken. Het kan organisaties ertoe verleiden te denken dat mentaal welzijn hun verantwoordelijkheid niet is. Terwijl we weten dat je een mentaal gezonde werkplaats wel degelijk kan ontwerpen. Dat was ook de teneur van wetenschappers die de conclusies in vraag stelden.

Eerlijk, de Deense data lijken me vrij overtuigend. Maar sterke claims vragen uitzonderlijk bewijs. Ik blijf voorzichtig. Misschien zien we mentaal welzijn te veel als een individueel fenomeen. De mens is een sociaal dier. Het is naïef te denken dat de ups en downs van het sociale netwerk waarin we leven geen impact hebben op ons gevoelsleven. Als u zich op het einde van de dag beroerd voelt, stel uzelf dan de vraag: wiens gevoel is dit eigenlijk?

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud