Is corona de eens om de 400 jaren storm voor de gezondheidszorg?

Hebben de rijke westerse landen een gezondheidssysteem dat deze epidemie kan opvangen? Of vertrouwen we te veel op vaccins en quarantaine?

De wereld maakt de grootste crisis mee sinds de Tweede Wereldoorlog. De coronapandemie is een zware stresstest voor het gezondheidssysteem waar veel landen mogelijk niet tegen opgewassen zijn. Draconische maatregelen zoals de sluiting van de grenzen en het stilleggen van economische, culturele en sociale activiteiten ten spijt lijkt het virus steeds meer slachtoffers te maken.

De epidemie wordt qua snelheid van besmetting en risico op overlijden wel eens vergeleken met eerdere gezondheidscrisissen zoals het SARS-virus, de aidscrisis in de jaren 80, de ebola-uitbraak in Afrika, de wereldwijde Spaanse griep van 1918-1919 en de middeleeuwse pest in Europa. De vergelijking zet aan tot nadenken over de robuustheid van het gezondheidssysteem dat, zeker in de rijke westerse landen, dit toch moet aankunnen. Of niet? Door de toenemende verstedelijking én wereldwijde mobiliteit zijn de risico’s op verspreiding alleen maar groter geworden. We staan nog maar aan het begin van de uitbraak van het coronavirus en er is al een schrijnend tekort aan beveiligingsmateriaal, beademingsapparatuur en testfaciliteiten.

De vergelijking met vorige epidemieën strekt tot nadenken over de robuustheid van ons gezondheidssysteem.

Ingenieurs die dijken ontwerpen en plannen uitdokteren voor de kustbescherming wordt niet gevraagd wanneer de volgende storm zich zal voordoen. Dat is hoogstens een vraag voor de meteorologen. Maar we rekenen er wel op dat de dijk blijft staan. Daarbij worden begrippen gehanteerd zoals de eens om de 400 jaren storm.

Deltawerken

Bij de Deltawerken na de grote watersnood van 1953 werden in Nederland de dijken ontworpen voor een eens om de 4.000 jaren storm. Het Vlaamse Sigmaplan, dat zijn oorsprong vond bij de Scheldeoverstroming van 1976, is berekend op een eens om de 400 jaren storm. De gecontroleerde overstromingsgebieden in Vlaanderen mogen daarbij gemiddeld twee keer per jaar overstromen. Door de klimaatverandering worden in Vlaanderen voorbereidingen getroffen om ons te beschermen tegen een eens in de 1.000 jaren storm. De Vlaamse en Nederlandse overheid hebben een duur veiligheidssysteem gebouwd dat in gewone omstandigheden véél te zwaar is, maar in uitzonderlijke omstandigheden 'de storm zal weerstaan'.

Men vertrouwt te veel en onterecht op de snelheid waarmee vaccins kunnen worden ontwikkeld, wat bij het hiv-virus na 40 jaar nog steeds niet is gebeurd

Nu teistert een gezondheidsstorm Europa. De vergelijking met de Spaanse griep (20 miljoen doden) of de middeleeuwse pest maakt duidelijk dat de coronaepidemie niet eens in het lijstje van een eens om de 400 jaren epidemie zou zitten, zelfs niet als men de epidemie laat uitrazen, met 60 tot 70 procent van de bevolking besmet en 3 procent doden. En toch blijkt ons systeem de druk nu al niet aan te kunnen. Men vertrouwt enerzijds te veel en onterecht op de snelheid waarmee vaccins kunnen worden ontwikkeld, wat bij het hiv-virus na 40 jaar nog steeds niet is gebeurd, en anderzijds op regels van 'algemeen gedrag' zoals quarantaine, lockdown, sluiting... alsof dat economisch goedkoper zou zijn dan een robuust gezondheidssysteem te ontwerpen. In China slaagt men erin om in tien dagen een volledig ziekenhuis te bouwen én te laten functioneren, wat perspectieven biedt in het behandelen van een uitzonderlijke maar niet hoogst uitzonderlijke crisis. In Europa duurt de bouw van een ziekenhuis jaren.

Uiteraard zal een gezondheidssysteem met reservecapaciteit om een crisis op te vangen een prijskaartje hebben. Maar uiteindelijk zal dat goedkoper zijn dan de ad-hocoplossingen zodra een epidemie toeslaat. Men ontwerpt hoge dijken omdat de maatschappelijke kost daarvan kleiner is dan die van steden die regelmatig onder water lopen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud