Je stem heeft consequenties

Politicoloog

Kunnen we het budget voor kinderopvang anders inzetten? Dat kan, schrijft Fouad Gandoul, maar elke keuze heeft gevolgen voor de kwaliteit, de toegankelijkheid en de betaalbaarheid.

In tijden van verkiezingen worden we bestookt met stemtesten, die ons een profiel opplakken. Stemtesten zijn nooit sluitend en vaak te simplistisch. Wel kunnen ze een educatieve tool zijn om een idee te krijgen waarvoor partijen zeggen te staan, op voorwaarde dat je ook naar de motivatie van die partijen kijkt. De boodschap blijft: informeer je en denk goed na voor je stemt, want je stem heeft consequenties.  

Laat ik dat illustreren met een voorbeeld uit mijn eigen gezin. Zondag keek ik naar het VTM-verkiezingsdebat tussen Vooruit-voorzitster Melissa Depraetere en Vlaams minister Zuhal Demir (N-VA). Een beschaafd en tegensprekelijk gesprek, dat een opmerkelijk N-VA-voorstel opleverde: het volledig fiscaal aftrekbaar maken van de kosten voor kinderopvang.

Advertentie

Mijn oudste zoon, die op 9 juni voor het eerst moet gaan stemmen, vroeg me wat het verschil was tussen het voorstel van beide partijen. ‘Op wie zou ik moeten stemmen, papa, als kinderopvang voor mij een belangrijk thema zou zijn?’, vroeg hij, enigszins verveeld door zijn overduidelijk gebrek aan informatie om een doordachte keuze te kunnen maken.

Moeten we kinderopvang volledig fiscaal aftrekbaar maken? Al wie nu een kind in de kinderopvang heeft, zal met volle overtuiging ‘ja’ zeggen. Fiscaal kan je voor kinderopvangkosten gedaan in 2023 een maximum inbrengen van 15,70 euro per dag per kind. Op het totaalbedrag geniet je een belastingvermindering van 45 procent, wat je dus een nettovoordeel van 7,06 euro per dag per kind oplevert.

De kosten voor kinderopvang volledig fiscaal aftrekbaar maken, kost ons 374 miljoen euro. Maar dan kan geen kind extra in de opvang terecht.

De aftrek van kosten voor kinderopvang kost de staat 187 miljoen euro per jaar. Als we kinderopvangkosten volledig fiscaal aftrekbaar maken, kost ons dat minstens het dubbele, of 374 miljoen euro. Maar dan kan geen kind extra in de opvang terecht. Het voorstel verandert dus niets aan het chronische gebrek aan plaatsen in de kinderopvang, noch aan het probleem dat er te veel kinderen per begeleider zijn.  

België scoort beschamend slecht vergeleken met andere westerse landen wat de kwaliteit, de toegankelijkheid en de betaalbaarheid van de georganiseerde kinderopvang betreft. De vraag is dan of we dat budget niet anders kunnen besteden om tegemoet te komen aan de vraag van werkwillige en werkende ouders. Dat is een politieke keuze.

Er zijn drie opties. Ofwel zetten we in op kwantiteit, en kiezen we voor meer plaatsen in de kinderopvang. Of we kiezen voor kwaliteit en zetten in op minder kinderen per begeleider, zodat onthaalmoeders en crèches meer tijd kunnen steken in een betere dienstverlening. Ofwel focussen we op de betaalbaarheid en vervangen we de fiscale aftrek door een directe prijsverlaging aan de bron. Ook een combinatie van die opties is mogelijk.  

Los van de organisatie, de kwaliteit en de kostprijs is het belangrijk te weten dat kinderopvang een belangrijke hefboom is in de strijd tegen (kans)armoede en een relevante factor voor de creatie van welvaart. Hoe meer mensen kunnen gaan werken - en met een gerust hart hun kinderen in een veilige omgeving achterlaten waar ze genieten van een professionele omkadering door goed opgeleide en degelijk bezoldigde begeleiders - hoe beter voor ons bruto binnenlands product en ons bruto nationaal geluk.

Het verschil tussen het standpunt van de N-VA en dat van Vooruit is de doelgroep. De N-VA focust op de stem van wie al geniet van het systeem en wil hen een wortel voorhouden. Vooruit kijkt naar al wie uit de boot valt omdat er te weinig plaats is, omdat de kwaliteit, uitgedrukt in aantal kinderen per begeleider, te slecht is of omdat het te duur is.

Na mijn exposé over kosten, investering, rendement en het belang van kinderopvang begon mijn zoon te blazen. ‘Papa, gewone mensen zijn niet bezig met het zoeken naar al die informatie.’ Misschien is dat precies de reden waarom we ter plaatse blijven trappelen.

Verkiezingen 2024

Volg alles over de verkiezingen - analyses, interviews, podcasts, opinies - in ons dossier Verkiezingen 2024.

Check ook onze kieswijzer: vergelijk de programma's van de politieke partijen.

En schat met deze tool zelf de impact in van de federale regering-De Croo en de Vlaamse regering-Jambon op zeven indicatoren. Gaat ons land erop achteruit?

Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.