Klimaat(r)evolutie

Managing Partner Growth Inc

Kapitalisme of klimaat! Die keuze proberen veel klimaatactivisten het debat in te smokkelen.

Geholpen door apocalyptische visioenen van een imploderende planeet sturen ze aan op een totale omwenteling van het systeem. Volgens hen zijn de vrije markt en het kapitalisme de hoofdoorzaak van het klimaatprobleem.

Iemand als de activiste Naomi Klein stelt dat de wereld moet kiezen tussen de vrijemarkteconomie of het klimaat. Volgens de klimaatrevolutionairen is het kapitalisme inherent onverenigbaar met de strijd voor een schoner milieu of een leefbaar klimaat. In die zienswijze is het individu een willoos slachtoffer van hét systeem: een grote internationale samenzwering van de politiek, multinationals en hun lobby’s die in hun collectieve winstbejag het klimaat verzieken.

Vandaag hangen antikapitalisten hun afkeer voor de vrije markt op aan het klimaat. Gisteren gebruikten ze daarvoor de analyses van de econoom Thomas Piketty, eergisteren de financiële crisis en nog eerder de globalisering. Voor sommigen zullen we veel gelukkiger zijn als we het kapitalisme, de vrije markt en zelfs de vrijheid in het algemeen afzweren.

De klimaatproblematiek is echter geen crisis van de vrije markt. We hebben niet minder maar net veel meer vrije markt nodig. Dat we vandaag bijna gratis CO2 kunnen uitstoten is een typisch voorbeeld van een ontbrekende vrije markt. In tegenstelling tot alle andere producten die we kopen, wordt ons CO2-verbruik vandaag nauwelijks afgerekend. Met iets dat gratis is, springen we niet zuinig om. Zo worden we niet gesensibiliseerd over de werkelijke kostprijs van de CO2-uitstoot voor het milieu, de planeet of de toekomstige generaties.

Een oplossing is dan ook een echte markt voor CO2-uitstoot te creëren. Bepaal de maximale hoeveelheid die mag worden uitgestoten, veil die uitstootrechten per opbod en laat de markt haar werk doen. Wie veel wil vervuilen, zal veel betalen. Die aanpak gebruiken we al voor visserijquota, industriële uitstootrechten of rekeningrijden. Creëer een markt voor vervuiling zodat de vervuiler écht betaalt. In dat geval zal een vegetarische SUV-rijder minder betalen dan een vleesetende fietser - vanwege een kleinere CO2-voetafdruk.

Toch wordt de eerste vandaag met de nek aangekeken, terwijl de tweede applaus krijgt. Een draagvlak voor meer klimaatmaatregelen gaan we echt niet creëren door vanuit een superioriteitsgevoel het gedrag van mensen te beoordelen. Het is opmerkelijk hoe de criticasters van de vrije markt het ook niet echt begrepen hebben op individuele vrijheid. Als oplossing voor het klimaatprobleem wordt voortdurend gepredikt dat ‘de mensen moeten’, ‘de mensen mogen niet langer’ of ‘de mensen moeten beseffen dat’.

Blijkbaar is er een speciale mensensoort die beter weet dan gewone mensen wat goed voor hen is. Dé mens wordt vandaag schijnbaar uitgebuit en misleid. Gelukkig is er een Alwetende Mensensoort die wél weet hoe al de rest moet eten, rijden, wonen, bouwen, reizen, verwarmen en verbouwen. Alle mensen zijn gelijk, maar sommigen zijn gelijker dan anderen.

Draagvlak creëren zullen we op een heel andere manier moeten doen. Het is al moeilijk burgers en kiezers vandaag te laten betalen voor het vermijden van een mogelijke ramp ver in de toekomst. Dat is des te meer het geval als individuele burgers met hun gedrag nauwelijks impact hebben op de wereldwijde CO2-uitstoot. De bevolking in Afrika verviervoudigt deze eeuw tot 4,4 miljard. China en India bouwen de volgende decennia honderden nieuwe luchthavens en brengen honderden miljoenen nieuwe auto’s in het verkeer.

Wat is daarin de bijdrage van 11 miljoen Belgen? Mensen verplichten veel te laten vallen voor een fenomeen waarop ze zelf nauwelijks vat hebben, is een onmogelijke opdracht. Hoeveel euro zou je willen betalen voor een loterijticket waarvan de trekking binnen 50 jaar plaatsvindt? Hoeveel zou je willen betalen voor een loterij binnen 50 jaar waarbij anderen bepalen of de trekking al dan niet plaatsvindt?

De politici worden vandaag door klimaatactivisten weggezet als lafaards, treuzelaars of zondaars. Dat is een belachelijke karikatuur.

Een overheid die geen rekening hoeft te houden met de democratie of de wensen van de burgers lost het klimaatprobleem met één pennentrek op. Die zegt dan gewoon dat ‘de burgers niet weten wat goed voor hen is’ of dat ‘de burgers verkeerd stemmen’. Vervolgens wordt beslist wat de te volgen weg is en de burgers moeten gewoon luisteren.

Zo eenvoudig is het niet in een democratie. De politici worden vandaag door klimaatactivisten weggezet als lafaards, treuzelaars of zondaars. Dat is een belachelijke karikatuur. Samen met de ondernemers en de burgers spelen de politici wel degelijk een belangrijke rol. Zij moeten de moeilijke en onpopulaire maatregelen nemen én tegelijk herverkozen raken. Zij moeten op elke receptie aan bezorgde burgers uitleggen welke maatregelen er allemaal aan komen. En hun eigen verkiezing staat telkens op het spel.

Vanuit een ivoren toren gelanceerde revolutionaire visioenen over een complete systeemverandering zijn bijzonder romantisch en opwindend, maar volstrekt onhaalbaar. Een draagvlak voor klimaatbeleid bij de bevolking opbouwen is weinig glamoureus, gebeurt met vallen en opstaan en is hard labeur. De echte helden zijn dan ook al die stille werkers - politici, ondernemers en burgers - die stapje voor stapje helpen de moeilijke inspanningen te leveren. Revoluties zijn utopisch, worden altijd geleid door radicale minderheden en eindigen zelden goed. Klimaatmaatregelen zullen worden genomen met de instemming van de kiezer of ze zullen niet worden genomen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud