Lagere snelheid, meer turbulentie

Managing partner Growth Inc.

Wie regelmatig vliegt, heeft ongetwijfeld al eens door turbulente lucht gevlogen. Het vliegtuig schudt en beeft en een paar passagiers kijkt verontrust om zich heen. Dat een of meerdere motoren van een vliegtuig tijdens de vlucht uitvallen, is gelukkig al veel zeldzamer. Wat je zeker niet wil meemaken is het falen van een of meerdere motoren temidden van hevige turbulentie.

Door Peter De Keyzer, chief economist BNP Paribas Fortis

Uitgerekend die laatste combinatie doet zich vandaag voor in de wereldeconomie. Net na de financiële crisis lagen de westerse economieën in de touwen. Centrale banken verlaagden de rentes tot dieptepunten om het westers economisch herstel te versnellen. Dat gratis geld vond echter ook massaal zijn weg naar ontluikende markten. Die hadden nauwelijks last gehad van de financiële crisis, groeiden sneller dan het Westen en hadden nog een hele welvaartsinhaalrace voor de boeg.

Dat markten zo slecht reageren op een rente- verhoging in de VS, illustreert de ernst van de verslaving aan gratis geld.

Het geld stroomde er de afgelopen jaren binnen en financierde zowat alles: van industriële projecten en infrastructuurwerken tot de ontginning van grondstoffen. Dat laaghangende groeifruit is de afgelopen jaren geplukt en de ontluikende markten botsen tegen hun grenzen aan. China zette alles in op investeringen en kampt nu met overcapaciteit. Brazilië consumeerde te veel en heeft nu capaciteits- en begrotingstekorten en inflatie. Rusland lijdt onder de lage olieprijs en onder zijn verbanning van het politieke wereldtoneel. Bovendien blaast ook de demografische rugwind niet meer in het voordeel van veel groeilanden.

©Frank Toussaint

Wat minder stuwkracht op de motoren van de ontluikende markten hoeft geen probleem te zijn, op voorwaarde dat de westerse groeimotor versnelt. Maar daar wringt het schoentje. De VS zijn de enige economie die min of meer hersteld is van de financieel-economische crisis. In Europa is het groeipotentieel structureel lager dan voor de crisis, we kijken aan tegen een demografisch deficit en de eurocrisis heeft ons groei gekost. Stagnatie is het beste waartoe Japan in staat is. Nog meer westerse monetaire en budgettaire stimulus is geen structurele oplossing. Het extra geld zal eerder zijn weg vinden naar nieuwe zeepbellen dan duurzame groei te creëren.

Terwijl het toerental van de wereldwijde groeimotoren structureel lager ligt, neemt de turbulentie in de financiële omgeving toe. Eerst en vooral wegens de nakende renteverhoging van de Amerikaanse centrale bank. Dat markten zo slecht reageren op een Amerikaanse renteverhoging, illustreert de ernst van de verslaving aan gratis geld.

Banken zijn vandaag structureel veiliger en solider dan voor de crisis. De risico’s zijn er echter nog en hebben zich verplaatst naar de markt

Een tweede belangrijke bron van volatiliteit en turbulentie is de verstrengde bancaire regelgeving - paradoxaal genoeg. Vroeger waren banken en financiële instellingen belangrijke partijen in de handel in financiële producten. Als marktmakers van bijvoorbeeld obligaties garandeerden zij dat er altijd liquiditeit op de markten was. Een grote verzekeraar die vroeger een miljard euro aan obligaties wilde verkopen, kon dat altijd kwijt bij de banken. Ze functioneerden als marktmaker en hielden het papier desnoods zelf aan tot ze een koper vonden. Ze waren een buffer tussen kopers en verkopers en fungeerden als schokdempers voor financiële turbulentie.

Na de financiële crisis beslisten regelgevers dat die activiteit niet langer thuishoort op een bankbalans. Banken zijn vandaag dan ook structureel veiliger en solider dan voor de crisis. De risico’s zijn er echter nog en hebben zich verplaatst naar de markt. Verzekeraars of pensioenfondsen die vandaag portefeuilles willen herschikken, moeten zelf op zoek naar een tegenpartij - met een veel grotere volatiliteit en onzekerheid van de prijs tot gevolg. Na jaren van gratis geld en hoge waarderingen is er geen schokdemper meer over om de nodige correcties op te vangen.

Na jaren van een vlotte en rimpelloze vlucht wordt de combinatie van toegenomen turbulentie en sputterende groeimotoren een hele aanpassing. De passagiers met hoogtevrees kunnen het best hun gordel vastmaken, hun tafeltje opklappen en zich stevig vasthouden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud