Landsbelang, partijbelang

©rv

Wie gisteren de Vlaamse pers doornam, kon de indruk krijgen dat een federale centrum-rechtse coalitie al zo goed als rond was.

Door Dave Sinardet, politicoloog aan de VUB en aan de Université Saint-Louis. Zijn column verschijnt tweewekelijks.

Een blik op de Franstalige kranten temperde meteen dat optimisme: het scenario dat MR en/of cdH hierin zouden meestappen werd veel sceptischer bejegend.

Er waren uiteraard nuances, maar het lijkt erop dat Vlaamse en Franstalige politici niet hetzelfde verhaal vertelden. Hoewel de politiek-mediatieke taalgrens de laatste jaren minder ondoorlaatbaar werd, praten politici nog steeds vooral met journalisten uit de eigen taalgemeenschap.

CD&V en N-VA hebben er alleszins baat bij de indruk te scheppen dat het er goed uit ziet voor die centrum-rechtse piste, want dat kan een self-fulfilling prophecy creëren en de druk vergroten op MR en/of cdH. Die zijn dan weer meer gediend met het beeld dat ze dat veel minder zien zitten, om zo hun prijs op te drijven.

Sowieso is het complexer, want partijen zijn geen homogene blokken waar iedereen in dezelfde richting marcheert. Zeker de MR herstelt nog van de zware klap die PS en cdH de partij toedienden door haar nog maar eens voor 5 jaar regionaal in de oppositie duwen. Zoiets zet ook de interne machtsverhoudingen op de helling, en die waren binnen de MR al zo broos. Maar zo'n klap kan natuurlijk ook dynamieken in gang zetten die tevoren ondenkbaar waren. Al zorgt hij ook voor een diepe vertrouwensbreuk met de cdH.

Die partij, goed voor welgeteld 5% van de Belgische stemmen, wist zich in een luxepositie te manoeuvreren. Maar is ze bereid in een meer rechtse federale regering te stappen zonder de partij met wie ze regionaal in meer linkse coalities zit? Wie beweert een centrumpartij te zijn moet zo'n positie aankunnen, maar comfortabel is ze niet. Het zou wel helpen om dat centrum-label terug geloofwaardig te claimen nadat de cdH de voorbije 10 jaar 'scotché au PS' was.

Wie er cdH alvast absoluut bij wil is CD&V, en dan zeker de ACW-vleugel. De meest linkse partij zijn in een coalitie is niet leuk voor CD&V. Die heeft dan geen andere partij om naar te wijzen als het rechtse deel van haar achterban vraagt waarom bepaalde maatregelen waar ze zelf tegen is er niet door geraken.

In ieder geval, als één pre-electorale voorspelling uitkwam, dan wel dat Belgische politiek een simpel spel is: 8 miljoen Belgen gaan naar de stembus en uiteindelijk beslist CD&V met wie ze in de regeringen stapt.

Sommigen zagen dan wel grote machinaties in de richting van een zogenaamde Braziliaanse coalitie van N-VA, Open VLD en Groen, maar dat lijkt weinig meer dan spin om CD&V de indruk te geven dat ze niet incontournable is. In 2012 werd hetzelfde scenario ook al eens in Antwerpen gebruikt om CD&V onder druk te zetten om de Stadslijst met sp.a op te breken.

Nee, CD&V ligt echt wel midden in alle bedden. Wat meteen verklaart waarom ze rustig kon afwachten wie er federaal kwam aanschuiven alvorens het regionale bedje definitief te spreiden voor de N-VA.

De positie van de PS was minder comfortabel, omdat combinaties zonder haar wel mogelijk zijn (ook al zou dat op Waals niveau vrij hachelijk zijn). De signalen dat CD&V al had gekozen voor een coalitie met N-VA en dat ook de federale centrum-rechtse plannen al maar realistischer werden, deden de PS in een vlaag van paniek de vlucht vooruit kiezen en de afspraak doorbreken om regionaal te temporiseren. Geen fraai schouwspel, al helemaal niet de hoofdrol die Elio Di Rupo daarin speelde: officieel nog Belgisch premier van lopende zaken, in de praktijk terug PS-voorzitter. Ook in de Franstalige pers werd de PS daarvoor terecht hard aangepakt.

De analyses als zou de snode, berekende PS de brave, naïeve CD&V voor schut hebben gezet zijn echter larie. De hoogdravende bespiegelingen over hoe de PS zou hebben gehandeld vanuit een zogenaamd 'confederale' overtuiging en de CD&V vanuit een 'federale', nog meer. CD&V had in de positie van de PS exact hetzelfde gedaan en omgekeerd. Met visies op (con)federalisme heeft dat weinig te maken, wel met partijbelang.

Trouwens, als er effectief een federale centrum-rechtse regering komt, valt dat zelfs volgens de meest creatieve Belgische definitie van het woord niet confederaal te noemen. De belangrijkste partij op Waals en Brussels niveau zou dan immers federaal in de oppositie zitten. Dat is simpelweg de logica in een federaal land.

Zo'n centrum-rechtse federale regering zou wel de gemiste kans van 2007 eindelijk kunnen recht zetten. Toen lagen de kaarten daarvoor op het eerste zicht eigenlijk beter, omdat de MR voor de eerste keer de grootste partij in Wallonië was geworden. Maar onder meer omdat het kartel CD&V-N-VA de prioriteit legde bij een staatshervorming bracht men de PS terug binnen. Dat de PS in de oppositie een staatshervorming op zich was, zoals Didier Reynders toen zei, maakte niet veel indruk. Alvast op dat vlak is er 7 jaar later blijkbaar sprake van voortschrijdend inzicht. Of er meer vertrouwen is dan toen, is een heel andere vraag.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud