De aandacht voor het fundamenteel onderzoek mag niet verloren gaan in de ambitie om innovatief wetenschappelijk onderzoek onmiddellijk te vermarkten.

Door Anne De Paepe, rector van de Universiteit Gent

Hij is 84 en geldt als de succesvolste belegger in de geschiedenis. Zelfs op zijn respectabele leeftijd blijft het ‘Orakel van Omaha’ betrokken bij de grootste investeringen in de wereld. De beleggingsfilosofie van de Amerikaan Warren Buffett is geen geheim. Regelmatig deelt hij zijn visie in interviews en in zijn jaarlijkse brief aan de aandeelhouders van zijn holding. Een van zijn bekendste uitspraken is ‘Short term thinking is the enemy of long term success’. Met andere woorden: denk op de lange termijn.

Zonder fundamenteel onderzoek hadden we geen ledlampen, auto of e-mail, maar hielden we ons hooguit bezig met het perfectioneren van de kaars, de koets en de briefpost.

Wetenschappelijk onderzoek is vaak een kwestie van de lange termijn. Een verhaal van jarenlange studie, experimenten, vallen en weer opstaan. Van het verwerven van almaar nieuwe stukjes kennis, waarvan de concrete toepassing niet altijd onmiddellijk duidelijk is, maar die jaren en soms zelfs eeuwen later wel de basis vormen voor vaak spectaculaire doorbraken. Zonder fundamenteel onderzoek hadden we geen ledlampen, auto of e-mail, maar hielden we ons hooguit bezig met het perfectioneren van de kaars, de koets en de briefpost.

©BELGA

Enkele weken geleden hadden we minister van Innovatie Philippe Muyters te gast aan de universiteit. Op een loopband liep hij zich in het zweet om de D-Jogger uit te proberen, een bij ons ontwikkelde applicatie waarbij het ritme van de muziek zich automatisch aanpast aan de bewegingen van de loper. Achteraf zei hij voor de camera van het VRT-journaal dat onderzoek aan de universiteiten nog beter vertaald moet worden naar concrete toepassingen. Met andere woorden: maak je onderzoek maatschappelijk relevant.

We zijn aan de universiteit elke dag op zoek naar maatschappelijke relevantie. Maar misschien maken we dat nog te weinig bekend. Twee lukrake voorbeelden. Het Vlaams Sportkompas is een wetenschappelijk onderbouwde tool om kinderen tussen 6 en 11 te oriënteren naar een sport die overeenkomt met hun talenten. En ons Instituut voor Duurzame Mobiliteit heeft een analyse gemaakt van de parkeersituatie in verschillende steden om te komen tot oplossingen voor het parkeren in de stad van de toekomst.

De overheid heeft ook de plicht om onderzoek te blijven steunen waarvan we niet onmiddellijk weten waartoe het zal leiden.

Minister Muyters is volop bezig met een herschikking van de overheidsinstanties die met onderzoek en innovatie bezig zijn. Experts wijzen terecht al een tijdlang op de versnippering van het innovatiebeleid en op de wildgroei aan initiatieven om innovatie te ondersteunen. Ze pleiten voor een integratie en samensmelting van overlappende, complementaire initiatieven. Een lichter overheidsapparaat moet een krachtiger hefboom voor innovatie worden. Een doelstelling die ik kan onderschrijven.

De minister en het bedrijfsleven zijn ook vragende partij om het universitaire onderzoek meer en beter in te zetten ten bate van de economie. De commerciële valorisatie van innovaties leidt tot nieuwe welvaart, economische groei en werkgelegenheid, zegt ook Voka. Dat is juist, maar in de ambitie tot het onmiddellijk vermarkten van innovatief wetenschappelijk onderzoek mag de aandacht voor het fundamenteel (langetermijn-) onderzoek niet verloren gaan. De overheid heeft ook de plicht onderzoek te blijven steunen waarvan we niet onmiddellijk weten waartoe het zal leiden.

De maatschappelijke rol van de universiteit is er bovendien niet alleen om de economie te ondersteunen. Zo stelt het Museum Morfologie van de faculteit dierengeneeskunde al jaren skeletten, afgietsels en plastinaten van paarden, runderen en andere dieren ter beschikking van de wereldvermaarde kunstenares Berlinde De Bruyckere. Uit hun wetenschappelijke context gehaald, verheft De Bruyckere ze tot ronduit indrukwekkende kunst.

Op 20 maart reikt mijn universiteit haar een eredoctoraat uit. Omdat de maatschappelijke betrokkenheid van academisch onderzoek zich niet alleen vertaalt in winst en groei, maar ook in iets waardevols en tijdloos als kunst. Ook dát is denken op de lange termijn.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud