Lijstjes staan het laagst op mijn ranking

Vindt u ook dat een en ander dringend op de schop moet? Dan zit u op dezelfde golflengte als onze opiiniemakers. Wat keilen jullie met plezier de prullenmand in, vroegen we hun.

Herman Daems is voorzitter KULeuven

©Frank Toussaint

Al jaren erger ik mij aan lijstjes. De beste CEO’s van België, de top 100 universiteiten van de wereld, de beste bedrijven om voor te werken, de 50 beste restaurants in de wereld, de Vlaamse top 1000, de 100 beste klassieke stukken muziek, de beste juristen van het jaar, de beste ziekenhuizen, de meest gelezen berichten in de krant, de beste tweets, de beste apps, de populairste politicus… het houdt niet op. Ik kan nog bladzijden doorgaan. Maar ik heb er genoeg van. De kranten, radio en tv besteden er veel aandacht aan, tafelgesprekken worden ermee gevuld. Maar ook carrières hangen ervan af. Een chef die niet in de top zit, wordt meedogenloos afgeschreven. De politicus die niet meer bij de top hoort, wordt opzij geschoven.

Waarom erger ik mij eraan? Het is entertainment, laat het toch, hoor ik. Dat is juist, maar de tsunami van lijstjes zegt veel over de moderne maatschappij.

Wij leven in een massa-informatiemaatschappij. We hebben zo veel dat we niet meer weten wat we hebben. Volgens Tripadvisor zijn er in Antwerpen 1.060 restaurants, waarschijnlijk zijn het er meer. Waar moet ik gaan eten? Volgens Amazon zijn er 62.059 boeken over strategisch management. En zijn er 78.071 cd’s met kamermuziek. Wat moet ik lezen en beluisteren? Vroeger had ik geen toegang tot die muziek en boeken, ze waren verspreid over de wereld en niet vlot toegankelijk. Ik kende een tiental restaurants in Antwerpen en van de andere wist ik niets. Vrienden kenden de mijne niet, wel de andere. Nu weet ik dat die cd’s, boeken en restaurants bestaan, ik heb er ook toegang toe. Maar uiteindelijk kennen we allemaal dezelfde top.

Slimme ondernemers en technologen hebben oplossingen gezocht om met onze beperkte menselijke mogelijkheden op een vlotte manier de overvloed aan informatie te ordenen en keuzes te maken. Ratings en rankings, beoordelingen en lijstjes, zijn daarvoor de oplossing. Ook profielen bieden een uitweg. ‘Zakenreizigers die naar dat hotel keken, keken ook naar dit.’ ‘Lezers die uw boek kochten, kochten ook die boeken’. Ze maken het ons gemakkelijk en sparen onze hersenen, want we zijn van nature lui. Denken hoeft niet, opzoeken ook niet, er wordt door anderen voor ons gedacht, we doen wat anderen zeggen.

Wie durft te eten in een restaurant dat niet op het lijstje staat? Wie durft een boek te lezen dat niet in de top 10 staat? We doen wat anderen doen.

Wie durft te eten in een restaurant dat niet op het lijstje staat, wie durft een boek te lezen dat niet in de top 10 staat? We denken en doen wat anderen doen. Wie die anderen zijn, weten we niet. Wat hun intenties zijn nog minder en toch volgen we hun adviezen en opinies blindelings. Niet op alle vlakken, want we behoren ook graag tot een groep. Maar als die groep zich associeert met een lijst, dan doen we allemaal hetzelfde, de rest telt niet meer, wie niet tot de top 10, top 50 of top 100 behoort, is een sukkelaar, een mislukkeling. Daar willen we niets mee te maken hebben.

Aan de top verdient men geld, kijk maar naar topsporters, buiten de top is het schrapen om rond te komen. Zou dat niet een van de grote verklaringen voor ongelijkheid zijn? We betreuren ongelijkheid, maar veroorzaken ze gedeeltelijk zelf door onze obsessie met lijstjes.

Beoordelingen, lijstjes en profielen zijn niet hetzelfde. Met beoordelingen kan ik leven. Bij beoordelingen gaat het meestal om meerdere criteria: lekker Marokkaans eten, een gezellige sfeer, een vriendelijke bediening. Profielen helpen bij het zoeken. Bij lijstjes wordt alles op één criterium beoordeeld, ofwel worden verschillende criteria ‘gewogen’ met wegingsfactoren die vaak op niets gebaseerd zijn en bijna niet bekend zijn. Bij beoordelingen kan ik zelf nog meedenken, kan ik beoordelen wat ik leuk of belangrijk vind. Bij lijstjes onderga ik de keuze van iemand anders. Lijstjes zijn ook zelfbevestigend. Als je erop staat, krijg je aandacht en stijg je in aanzien. Wie niet op een topplaats staat, zakt verder weg. Wie (op)gelijst is bestaat, buiten de lijst is er niets.

Komt er ooit een wereld zonder lijstjes? Ik betwijfel het. Mijn prullenbak is daar niet groot genoeg voor. Maar het mag ons niet beletten om zelf te blijven denken en eigen keuzes te maken.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud