Lopen waar de bal zal komen

Professor bedrijfspsychologie aan King’s College London

‘Daar moet een goede leider durven te springen. Alleen. Op het juiste moment. Dat doe je op buikgevoel’. Ik raakte deze week geïntrigeerd door de uitspraak van AA Gent-voorzitter en Hudson-CEO Ivan De Witte.

Ray Dalio beweert net het tegenovergestelde van Ivan De Witte: vertrouw vooral je buikgevoel niet.

In een interview in De Tijd (7 april,) analyseert hij hoe beslissingen niet in een vergadering genomen kunnen worden. Als puntje bij paaltje komt, is het de leider die de knoop doorhakt. Op intuïtie. ‘Alle grote doorbraken in de geschiedenis zijn intuïtief beslist, door individuele leiders’, concludeert De Witte.

Frederik Anseel ©RV DOC

Straffe claim. Ik weet niet of het waar is. Zelfs als het waar zou zijn, dan nog is het zo dat er doorheen de geschiedenis ook heel veel kemels geschoten zijn op basis van intuïtie. De vraag is wanneer je op je buikgevoel kan vertrouwen.

In investment banking dweept men met Ray Dalio. Die beweert net het tegenovergestelde van Ivan De Witte: vertrouw vooral je buikgevoel niet. Laat elke belangrijke beslissing nemen door een algoritme.

U kent Ray Dalio niet? Ik beken, ik tot voor kort ook niet. Dat werd me hoofdschuddend aangewreven door een Londens-Belgische bankier, die me onmiddellijk Dalio’s boek ‘Principles’ toezond. Voor wie het wat sneller wil, u kan ook gewoon zijn TED-talk bekijken.

Algoritme

Kort samengevat: Ray Dalio is een financieel wonderkind, die het in de jaren 90 door overmoed op de beurs bijna heel erg verknoeide. Sinds die dag vertrouwt hij zijn eigen intuïtie niet meer. Zijn hele filosofie is gebaseerd op de vraag ‘Hoe weet ik wanneer ik mijn inschatting kan vertrouwen?’ Voor elke foute beslissing, hield hij minutieus in een dagboek bij welke lessen hij eruit kon trekken. Dit resulteerde in zijn bijbel ‘Principles’.

'Ray Dalio (foto) is een financieel wonderkind, die het in de jaren 90 door overmoed op de beurs bijna heel erg verknoeide. Sinds die dag vertrouwt hij zijn eigen intuïtie niet meer.' ©BELGAIMAGE

Omdat hij er zo overtuigd van is dat intuïtie feilbaar is, ontwikkelde hij in zijn bedrijf een algoritme om beslissingen te nemen. Het beslissingssysteem steunt op een extreme vorm van transparantie, waarbij iedereen verplicht wordt om in vergaderingen open zijn of haar mening te geven. Die commentaren worden zorgvuldig bijgehouden, gewaardeerd en gewogen in toekomstige beslissingen.

Ray Dalio claimt dat het de basis is van zijn succes. Hij is één van de 100 rijkste personen op aarde, dus het kan geen kwaad even zijn filosofie te aanhoren.

Buikgevoel is niets anders dan beslissingen nemen op basis van jarenlange ervaring in onzekere, complexe omstandigheden.

Buikgevoel is eigenlijk niets anders dan beslissingen nemen op basis van jarenlange ervaring in onzekere, complexe omstandigheden. Een brandweercommandant komt aan bij een brandend gebouw. Enkele brandweerlui zijn al in het gebouw. Er is rook, er is wind; hij kent het gebouw niet. Hij heeft een slecht gevoel bij de situatie en roept alle brandweerlui terug. Enkele minuten later stort het gebouw in.

Geluk? Of een geperfectioneerde vorm van expertise waar de brandweercommandant zich zelf niet meer bewust van is?

Voetballer

Het is zoals de voetballer die loopt waar de bal zal komen, nog voordat de bal onderweg is. Hij denkt er niet bij na. Door honderden, nee, duizenden keer in dezelfde situatie te komen heeft hij geleerd om de complexe situatie in één oogopslag te vatten. Elk detail afzonderlijk analyseren zou teveel tijd kosten en niet tot een beter resultaat leiden.

Dit soort intuïtief denken werkt vooral in situaties waarbij de winst van één juiste beslissing vele malen hoger is dan het verlies bij een foute beslissing. Een goal in de finale weegt op tegen 20 maal tevergeefs sprinten. Eén geslaagde investering weegt op tegen 20 flops. Honderd keer te vroeg de manschappen terugtrekken weegt op tegen één keer te laat.

Het probleem is dat het heel moeilijk is om in te schatten of we wel over genoeg ervaring beschikken.

Het probleem is dat het heel moeilijk is om in te schatten of we wel over genoeg ervaring beschikken. We zijn snel geneigd om onze eigen mate van ervaring te overschatten. Hoe minder je van de zaak kent, hoe meer overmoed je vertoont in je beslissingen.

Ook de ervaren zakenman weet dat hij nog steeds af en toe verkeerde inschattingen maakt. Daarom heb je er baat bij je eigen oordeel door algoritmes te ondersteunen. Dat is de nieuwe wetenschap van superforecasting. Maar superforecasting, dat is iets voor volgende keer!

Lees verder

Gesponsorde inhoud