Loyauteit als enige wapenfeit

Hoofdeconoom ING Duitsland

Bondskanselier Olaf Scholz bewijst Duitsland geen dienst met ministers die als grootste wapenfeit alleen loyauteit kunnen voorleggen.

Bondskanselier Olaf Scholz maakt zijn eerste personeelscrisis door. Na ruim een jaar stapt zijn minister van Defensie na een lange reeks politieke blunders op. Die eerste wissel in zijn regering raakt ook Scholz zelf en maakt duidelijk dat hij zich snel van zijn groot politieke voorbeeld moet distantiëren.

Het was alleen nog aftellen tot Christine Lambrecht zou opstappen. Een toondove amateurvideo te midden van ontploffend vuurwerk tijdens oudejaarsnacht was haar laatste misstap in een lange reeks politieke en communicatieve fouten. Lambrecht nam haar zoon mee in een legerhelikopter en maakte er zelfs een stoere foto van. Zoonlief deelde die op sociale media. De minister van Defensie had bij haar aantreden en zelfs na vier maanden geen flauw idee van de militaire rangen in het leger, noemde een Leopard geen tank en plande werkbezoeken dicht bij haar vakantiebestemmingen, met bijbehorend vervoer door de luchtmacht.

De afgelopen 25 jaar is de positie van minister van Defensie de schietstoel van elke Duitse regering geweest.

Maar het waren niet alleen de onhandige optredens van Lambrecht die haar opstappen onvermijdelijk maakten. Het kwam ook door haar positief bedoelde mededeling dat Duitsland 5.000 helmen naar Oekraïne zou sturen als eerste reactie op de oorlog en de ontwijkende houding over verdere wapenleveringen. En er was ook de trage vooruitgang bij het investeren in het Duitse leger.

De afgelopen 25 jaar is de positie van de minister van Defensie altijd de schietstoel van elke Duitse regering geweest. Gemiddeld trad die minister na 2,7 jaar af. Voor de Muur viel, was dat anders. Toen was Defensie samen met Buitenlandse Zaken en Financiën een van de belangrijkste portefeuilles in de regering. Grote Duitse politici, zoals Helmut Schmidt en Franz Josef Strauss, leidden ooit Defensie. Die tijden zijn voorbij.

Loser

Zoals in veel Europese landen is het politieke belang van defensie en een nationaal leger de afgelopen dertig jaar fors ingeperkt. Investeringen werden teruggeschroefd, zelfs nadat de voormalige Amerikaanse president Donald Trump de eerste twijfels had gezaaid over de veiligheid van Europa. Maar niet alleen de bezuinigingen maakten het Duitse leger in eigen land tot hekkensluiter. Een reeks onhandige investeringen en bestellingen droeg bij aan het imago van een loser. De lijst van krakkemikkig en volledig onbruikbaar materiaal is lang.

Defensie is chefsache. Geen minister beslist zonder de steun van de bondskanselier. De minister dient als doorgeefluik. De afgang van Christine Lambrecht is daardoor ook een nederlaag voor Olaf Scholz.

Toch is het te makkelijk om de verantwoordelijkheid voor die neerwaartse spiraal alleen naar de ministers van Defensie te schuiven. Defensie is chefsache. Geen minister beslist zonder de steun van de bondskanselier. De minister dient als doorgeefluik. De afgang van Lambrecht is daardoor ook een nederlaag voor Scholz. Hij beloofde vorig jaar een Zeitenwende, met onder meer ook grootse investeringen in de Duitse veiligheid. Maar daarvan is weinig te merken.

Scholz hoopte met zijn personeelsbeleid de strategie van Angela Merkel te kopiëren. Merkel was een meester in het positioneren van loyale, kleurloze maar politiek ervaren ministers. Die vormden een eerste verdedigingslinie tegen mogelijke kritiek op de Kanzlerin. Scholz probeerde hetzelfde, maar met nog kleurlozere mensen met weinig politiek fingerspitzengefühl. Die strategie is mislukt. Met ministers wier grootste wapenfeit loyauteit is, doet Scholz Duitsland geen plezier. Inmiddels is met Boris Pistorius een nieuwe minister van Defensie gevonden die naar verluidt zelf ook een mening heeft. Een kentering is op komst.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud