Het is bijna twee jaar geleden dat de Amerikaanse filmmagnaat Harvey Weinstein ten val werd gebracht door een reeks frappante getuigenissen van vrouwen waarin ze zijn seksueel wangedrag en machtsmisbruik aan de kaak stelden. De zaak komt in januari 2020 voor de rechter en naar alle waarschijnlijkheid wordt hij veroordeeld. Gerechtigheid is geschied, de booswicht krijgt zijn verdiende straf. Happy end. Doek valt.

Maar wat na de aftiteling? Wat met die moedige vrouwen (en mannen) die met hun verhaal de bal van de mondiale #MeToo-beweging mee aan het rollen brachten?

Actrices als Gwyneth Paltrow en Ashley Judd zijn er, onder meer dankzij hun beroemdheid, in geslaagd uit de meest woelige wateren te laveren. Dat geldt echter niet voor de vele honderden minder bekende klokkenluiders die naar voor traden om (seksueel) wangedrag bloot te leggen op redacties, filmsets, werkvloeren en bij uitbreiding de hele samenleving. Hun levens zijn maar al te vaak grondig verstoord.

Het tijdschrift New York Magazine publiceerde 25 interviews van vrouwen en mannen die vertellen over het leven na de onthulling. Stuk voor stuk hebben ze een hoge tol betaald voor hun moed. Ze hebben het over jobverlies, torenhoge proceskosten, speculaties over hun motieven, karaktermoord op sociale media en zware gevolgen voor hun gezondheid en familieleven.

Dat een wereldwijde beweging die een daadwerkelijk probleem probeert aan te pakken zich zo gemakkelijk laat framen als ‘hysterie van frigide vrouwen’ hebben vrouwen ook aan elkaar te danken.

Een van de bekendste getuigen is Lauren O’Connor, een talentscout voor de Weinstein Company. Zij lag mee aan de basis van de val van haar baas, met een berucht geworden memo waarin ze het ‘toxic environment for women’ in het bedrijf aankaartte. ‘Het voelde aan alsof alle controle over mijn leven mij was afgenomen. Mijn recht op privacy was weg. Mijn naam zou twee woorden in een krant worden, en niet langer van mij zijn. Je maakt je zorgen dat je motivatie en je geloofwaardigheid in vraag zullen worden gesteld’, zei O’Connor daarover.

Het ironische is dat veel van de minder bekende beschuldigde mannen in de #MeToo-golf inmiddels naadloos de draad van hun oude leventje weer hebben opgepikt. Hun carrière loopt gewoon verder, of ze zijn verhuisd naar een ander bedrijf of sector.

Gender

Veel heeft te maken met gender. Terwijl mannen gemakkelijk een smet van zich afschudden, lijkt het wel alsof vrouwen, zelfs als slachtoffer, levenslang met een stigma blijven zitten. #MeToo is daar een bitter voorbeeld van. Al gauw werd de zaak geframed als een losgeslagen klopjacht met publieke executies op de (sociale) media door hysterische vrouwen. ‘De #MeToobeweging is ontaard in een heksenjacht en installeert een nieuw puritanisme, dat schadelijk is voor de creativiteit’, zei de Oostenrijkse filmmaker Michael Haneke vorig jaar nog. Hij zag in ‘mannenhaat’ en een ‘kruistocht tegen eender welke vorm van erotiek’ de fundamenten van de beweging.

Het ironische is dat veel van de minder bekende beschuldigde mannen in de #MeToo-golf inmiddels naadloos de draad van hun oude leventje weer hebben opgepikt.

Dat een wereldwijde beweging die een daadwerkelijk probleem probeert aan te pakken zich zo makkelijk laat framen als ‘hysterie van frigide vrouwen’ hebben vrouwen ook aan elkaar te danken. Zulke veroordelingen zijn nooit veraf als het gaat om vrouwen die opkomen voor hun rechten. En helaas zijn het ook vrouwen die de munitie leveren om andere vrouwen te torpederen, en dat begint al jong. Uit een studie blijkt dat bijna een op de vijf Vlaamse tienermeisjes tussen 12 en 18 jaar minstens een keer ongewenst ‘hoer’, ‘slet’ of ‘prostituee’ wordt genoemd. Slutshaming heet dat.

Terwijl jongens vaak worden geprezen voor seksueel getint gedrag krijgen meisjes daarvoor een stempel, ook van andere meisjes. Soms heeft slut shamen onder meisjes zelfs niets met seks te maken. Gewoon zelfzeker of non-conformistisch zijn kan al volstaan om ‘een slet’ te zijn.

#MeToo gaat dus ook over wat vrouwen kunnen vertellen over elkaar. De voormalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Madeleine Albright zei het al: ‘Er is een speciale plek in de hel voor vrouwen die elkaar niet steunen.’ Voor sommige meisjes en vrouwen is de hel al op aarde.

Lees verder

Tijd Connect