Met de ogen wijd dicht

Carsten Brzeski

Vicekanselier Olaf Scholz verkijkt zich op de Duitse economie.

Het Duitse voetbalseizoen trapt dit weekend af. De gangmakers van de Bundesliga laten zich dan zien, voordat volgende week de eerste kwalificatiewedstrijd begint. Dit jaar lijkt het spannender te worden dan de afgelopen zeven jaar, waarin Bayern München telkens weinig verrassend won. Elk jaar is er minstens een team dat begint als de grote belofte om, na veel teleurstellend spel, op de laatste plaats te eindigen. En dus afglijdt naar de tweede divisie. Onveranderlijk worden de teleurstellende prestaties eerst ontkend en dan goedgepraat. Nadien komen de uitvluchten, tot het te laat is. De lijst met onverwachte degradaties aan het einde van het Bundesliga-seizoen is lang. Eyes wide shut eindigt nooit goed, niet in de film, niet op het veld, niet in het dagelijks leven.

De Duitse economie dreigt het slachtoffer van dat fenomeen te worden. Dat dezelfde cijfers tot volstrekt tegenovergestelde interpretaties kunnen leiden, werd gedemonstreerd na de jongste ECB-vergadering in juli. Terwijl ECB-voorzitter Mario Draghi de financiële markten voorbereidde op nieuw monetair vuurwerk in september, gaf de Duitse minister van Financiën, Olaf Scholz, een interview aan de nieuwszender Bloomberg met een compleet ander verhaal. Hij meende dat er geen sprake was van een economische crisis noch van een noodzaak voor stimuleringspakketten.

Ik vrees dat vicekanselier Olaf Scholz nog verblind is door de zon. Maar met de ogen dicht zie je het doel niet en dreigt de degradatie.

Sindsdien is de economische situatie enkel slechter geworden. Lange tijd leek het erop dat de binnenlandse economie sterk genoeg was om de problemen in de industrie en de exportsector op te vangen. Inmiddels is duidelijk dat ook de binnenlandse economie niet meer immuun is. De arbeidsmarkt koelt af en de consumenten houden de vinger op de knip. Bedrijven komen met winstwaarschuwingen en vragen economische werkloosheid aan. De economie bungelt ergens tussen de piepkleine recessie van eind 2012 en de grote en wel gevoelde recessie van 2008-2009. Natuurlijk is een happy end nog steeds mogelijk, als de handelsconflicten worden opgelost en Duitse bedrijven, ondanks de wereldwijde onzekerheid, de gunstige financieringsvoorwaarden gebruiken om te investeren. Maar daar lijkt het voorlopig niet op.

En zo belanden we weer bij vicekanselier Scholz. Met de huidige rentetarieven zou Berlijn de komende jaren begrotingstekorten, niet overschotten, van ongeveer 1,5 procent van het bruto binnenlands product kunnen realiseren. Gebruik deze ruimte. In tegenstelling tot de grote recessie van 2008-2009 helpt geen typisch keynesiaans stimuleringspakket. Anders dan tien jaar geleden heeft de Duitse economie nu wel structurele problemen en is meer nodig dan starthulp. Daarom is het nu of nooit voor een langetermijninvesteringsprogramma. Ik vrees dat Scholz nog verblind is door de zon. Maar met de ogen dicht zie je het doel niet en dreigt de degradatie. Scholz kan het vragen aan de supporters van de traditieclubs uit Hamburg en Stuttgart. Die spelen dit jaar in de tweede divisie.

Lees verder

Tijd Connect