Moderne monetaire charlatans

In Noelsspeak spreekt econoom en Econopolis-stichter Geert Noels zich maandelijks onomwonden uit. Vandaag heeft hij het over hernieuwde geloof in de maakbaarheid van de economie door monetaire manipulatie.

Moderne monetaire theorieën zijn niets meer dan mislukte en vergeten experimenten in een nieuw jasje. Geleerde mensen komen met uitgestreken gezicht op een ingewikkelde manier vertellen dat alle wereldproblemen op te lossen zijn door geld te drukken. Die charlatans heetten vroeger John Law of Charles Ponzi. Ooit werden ze verheerlijkt omdat ze beloofden te kunnen toveren met geld. Tot hun verhaal werd doorprikt.

Als centrale banken echt jobs kunnen creëren door geld te drukken, dan was er volledige tewerkstelling in Venezuela en Zimbabwe.

Soms wordt het me toch wat te veel. De Europese Centrale Bank (ECB) die zichzelf op de borst klopt voor haar monetaire politiek van de afgelopen tien jaar. Dat die jobs of groei heeft gecreëerd... Geloven ze in Frankfurt echt dat je jobs kan creëren door geld te drukken? Ze vinden toch economen die econometrische modellen kunnen maken om die verbanden te vinden. Even is correlatie dan causaliteit.

Ja, men heeft tijd gekocht, men heeft landen met schulden soelaas gebracht, en grote wankele banken toegestaan om niet over de kop te gaan. Maar als centrale banken echt jobs kunnen creëren door geld te drukken, dan was er volledige tewerkstelling in Venezuela en Zimbabwe. Het geloof in de maakbaarheid van de economie door monetaire manipulatie leeft als nooit tevoren. Helaas is de monetaire geest nu uit de fles, en zal iedereen hem roepen om zijn probleem op te lossen.

Tijdens de financiële crisis die na 2007 uitbrak, werden uiteraard heel wat fouten gemaakt. Dat kon ook niet anders: het vergde kunst- en vliegwerk om de vallende dominosteunen op te vangen. In die chaos konden de beslissingsmakers onmogelijk de optimale maatregelen nemen. De financiële lobby was ook beter bemand dan de financiële autoriteiten, en duwde in de richting die het minst schade berokkende aan haar broodheren. De belastingbetaler werd de dupe van de bankenreddingen. Vooral de obligatiehouders van de banken kregen in Europa een voorkeursbehandeling, samen met de banken uit de grote lidstaten.

De ECB gebruikte later bij de Griekse crisis opnieuw de grote middelen. En zodra Mario Draghi aan het roer kwam, werden alle monetaire remmen losgegooid: ‘whatever it takes’ om Griekenland, nog eens de grote banken en uiteraard ook zijn moederland uit de wind te zetten. Helaas koop je met ‘whatever it takes’ veel tijd voor nog veel meer geld. De problemen van landen en banken zijn niet opgelost, alleen uitgesteld. De Belgische spaarder wordt ongemerkt onteigend met negatieve rentes om schuldenlasten in de eurozone te verdoezelen, en dat tot nu toe met volle steun van de Belgische vertegenwoordigers bij de ECB.

Spaarders zijn een stille groep en zetten geen tentjes in het Warandepark. Aan de linkerzijde leeft daarom het idee dat kapitaalkrachtigen werden gered door geld te drukken, en dat men die inspanning nu ook moet doen voor andere crisissen en uitdagingen: het klimaat bijvoorbeeld.

En zo leeft plots het idee dat centrale banken het klimaat moeten redden door geld te drukken. De illusie dat dat kan, hebben de studiediensten van de centrale banken zelf gecreëerd, samen met de academici die dat beleid al die tijd hebben gesteund. En dus is de intellectuele weerstand tegen zulke zinsbegoochelingen eerder gering. Economen die ze niet ten volle steunen, krijgen te horen dat ze conservatief zijn, of in de ban van het grootkapitaal. Of ze worden klimaatontkenners genoemd.

Doorgeefluiken

Voorstanders van ‘geldcreatie om het klimaat te redden’ gaan voorbij aan de cruciale vraag: hoe moet het klimaat juist worden gered?

Zijn we er zeker van dat een centrale bank en haar briljante leiding en staf het reddingsplan juist kunnen aansturen? Men gaat ervan uit dat je veel schulden moet kunnen maken om het klimaat te redden, en dat banken vandaag niet bereid zijn die kredieten te geven aan bedrijven of overheden. Blijkbaar is het een uitgemaakte zaak dat we gauw op elke morzel grond een windmolen of zonnepaneel moeten plaatsen om de planeet te redden, en dat de centrale bank de nodige miljarden snel snel moet uitdelen.

Niemand weet nog waar de monetaire grens loopt.

Economen geloven dus niet meer in de economie, in de juiste allocatie van middelen, innovatie, risico en return, concurrerende oplossingen en meerdere mogelijke scenario’s. Nee, de economie moet worden gepland en gestuurd door de ECB en haar acolieten, zoals de Europese Investeringsbank of andere doorgeefluiken.

Het belangrijkste argument van de voorstanders blijkt ‘de afwezigheid van inflatie’ bij de bijna 3.000 miljard euro gelddrukkerij van het voorbije decennium. Nee, er is geen prijsinflatie van goederen en diensten, maar er is overvloedige assetinflatie. De prijs van activa wordt kunstmatig hooggehouden, en overcapaciteit wordt in stand gehouden en opgeblazen. Maar zolang de index niet boven 2 procent uitkomt, vinden economen met kleppen op het zintuig dat zeepbellen kan spotten dat er geen probleem is.

Lege doos

Er zijn geen grenzen voor monetaire charlatans. Met de redding van Griekenland, sommige grote banken en het massaal opkopen van obligaties zijn ze er al lang over gegaan. Niemand die nog weet waar de monetaire grens loopt.

Het doet denken aan het opzetten van het Zilverfonds in 2001 onder de regering-Verhofstadt. Terwijl Guy Verhofstadt (Open VLD) en Johan Vande Lanotte (sp.a) de echte pensioenfondsen zoals Belgacom leeghaalden, werd een virtueel pensioenfonds opgericht, een lege doos. Niemand in de pers of de academische wereld durfde de regering terug te fluiten. Het waren mensen zoals de ondernemer Roland Duchâtelet en de econoom Ivan Van de Cloot die riepen dat de pensioenkeizer geen kleren aanhad. Ze werden tien jaar op hoongelach onthaald.

Vandaag horen we dezelfde monetaire en financiële onzin uitkramen. Als we met geld drukken het klimaat kunnen redden, laat ons dan gewoon even doordrukken en meteen ook armoede en kanker uit de wereld helpen.

Lees verder

Tijd Connect