Moreel kompas is zoek

Politicoloog

Vertrouwen is cruciaal voor de stabiliteit van het politieke systeem en de democratie, maar het taant. Het morele kompas van de politiek moet worden geherkalibreerd.

Onze complexe staatsstructuur gaat ten koste van de efficiëntie en de effectiviteit. Dat is in deze pandemie nog eens bewezen. Diepgaande renovatiewerken zijn nodig. De bedenkelijke, soms compleet onverantwoorde, aanwending van publieke middelen staat niettemin voor een groot deel los van de staatsstructuur en roept steeds vaker terechte vragen op.

De kritiek in de zaak-El Kaouakibi is vooral toegespitst op hoe ze subsidies oneigenlijk zou hebben gebruikt, of zeg maar misbruikt. Elke nieuwe aflevering van deze politieke soap doet Vlaanderen steigeren. De politieke figuranten zijn minstens even belangrijk als Sihame El Kaouakibi zelf. Hoe is het mogelijk dat iemand zo gemakkelijk kon graaien in de vetpotten? Dat terwijl een grote meerderheid van de socioculturele organisaties begraven wordt onder papierwerk in de vorm van beleidsplannen, evaluaties en doorlichtingen. Bij een negatief advies van de administratie worden ze kordaat op droog zaad gezet.

Zelfverrijking in of dankzij de politiek blijft een kankergezwel dat gestaag alle vertrouwen opvreet en de patiënt, onze democratie, doodziek en verlamd achterlaat.

In november publiceerde Ivan Van de Cloot in ‘Overheid + Markt’ een warm aanbevolen analyse over de rol van de overheid. Wat is haar rol bij het versterken van het sociale en economische weefsel? Moet de overheid nog gretig subsidies rondstrooien of wordt het tijd dat we de aanwending van publieke middelen toetsen aan een aantal basisstandaarden? Van de Cloot stelt dat men subsidies op minstens twee manieren moet toetsen. Leveren ze de gewenste resultaten op? Die link is absoluut nodig. Bij een te mager resultaat loont het de subsidie te herbekijken. Anderzijds moet ook gekeken worden naar de efficiëntie. Kan het gewenste resultaat ook goedkoper worden bekomen? Het kan ook zijn dat de baten van overheidsoptreden niet opwegen tegen de prijs die we er met zijn allen voor betalen.

Loonsubsidies

Je kan je ook vragen stellen bij de jaarlijkse toekenning van de talrijke loonsubsidies. Is het normaal dat een privédienstenchequebedrijf, dat vooral van subsidies leeft, zijn aandeelhouders miljoenen uitkeert? De overheid haalt jaarlijks 18 miljard op aan belastingen bij bedrijven, maar geeft zelf voor 10 miljard aan subsidies aan bedrijven. Van die absurde en vooral inefficiënte situatie wordt enkel een industrie van in subsidiedossiers gespecialiseerde consultants beter.

Ook sommige intercommunales blijken uiterst onverantwoord om te gaan met publieke middelen, waarbij sluwe mandaatdragers zich verrijken op de kap van de burgers.

Ook sommige intercommunales blijken uiterst onverantwoord om te gaan met publieke middelen, waarbij sluwe mandaatdragers zich verrijken op de kap van de burgers. Aan de andere kant van de taalgrens was een decreet deugdelijk bestuur nodig om die graaicultuur in te tomen. De corruptie, de belangenvermenging en het overtreden van de wetgeving over de openbare aanbestedingen in de zaak-Nethys manen de overheid aan de wetgeving inzake intercommunales dringend te herzien.

Zelfverrijking in of dankzij de politiek blijft een kankergezwel da alle vertrouwen opvreet en de patiënt, onze democratie, doodziek en verlamd achterlaat. Omdat het systeem niet deugt zoekt de ontgoochelde kiezer zijn toevlucht tot antisysteempartijen ter linker- en rechterzijde. Politiek vertrouwen is nochtans cruciaal voor elk democratisch systeem. Vertrouwen levert legitimiteit op en garandeert de stabiliteit. Het zal dus niet enkel van een broodnodige institutionele hervorming moeten komen, maar ook van een herkalibrering van het morele kompas in de politiek.

Fouad Gandoul

Politicoloog

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud