Naar koortspiek of fundamentele economische ontregeling?

Hoofdeconoom denktank Itinera

Het economisch establishment wil mensen verhinderen na te denken over scenario’s die er rekening mee houden dat het zich vergist. De inzet is nochtans groot.

De economie zal dit jaar een hoog groeicijfer optekenen. Dit kan leiden tot foute interpretaties. Sommigen staren zich blind op dat cijfer, dat veel minder betekent dan het lijkt. De vergelijkingsbasis met vorig jaar is bijvoorbeeld helemaal vertekend. Pas de economische groeicijfers van de komende jaren zullen inzicht opleveren over de werkelijke toestand van de postcoronawereld. En ook in die wereld kan het coronavirus nog verrassen.

Mijn beroepseer vereist dat ik vervelende vragen stel. Die kristalliseren in ‘wat als de centraal bankiers zich vergissen'?

Misschien is het verhelderend naar het relancebeleid te kijken. Ook dat vertekent de cijfers, waarbij het effect sterk kan verschillen in wat ik fase 1 versus fase 2 noem. Op het moment dat veel relancegeld wordt geïnjecteerd krijgen de groeicijfers een korte boost, maar dat is bijna triviaal. De vraag is of de kwaliteit van dat beleid zo sterk is dat het een blijvende impact heeft. Bovendien zal de kwaliteit ook moeten leiden tot de reparatie van een aantal structurele tekorten in ons economisch en maatschappelijk bestel.

Op dat vlak is al ruimte voor scepsis, maar laten we hopen dat het aandringen van kritische economen leidt een quid pro quo. Want de sterren (de Europese inbegrepen) staan nu wel zo gunstig dat er injecties komen voor relancebudgetten, maar dat moet gepaard gaan met een kwaliteitssprong. Anders zal de teleurstelling groot zijn. Teleurstelling over geld voor de NMBS als dat niet gepaard gaat met een immense sprong in goed bestuur, maar ook teleurstelling over meer middelen voor het innovatiebeleid, een noemer waaronder almaar meer wordt ondergebracht.

Als ‘prudentieel’ econoom moet ik ook wijzen op een belangrijk risico. Er is terecht aandacht voor het inflatiecijfer, dat boven 3 procent zit. Ook daar zit een deel ruis bij waar je moet doorkijken. Centraal bankiers zullen snel antwoorden dat het niet structureel is. Deels denken ze dat de energieprijzen slechts tijdelijk tot een opstoot leiden. Bovendien vinden ze het evident en zelfs wenselijk dat een sterk groeiende economie gepaard gaat met zo’n opstoot. In hun visie zal er net als bij de groei een normalisering volgen.

Rentebeleid

Mijn beroepseer vereist dat ik vervelende vragen stel. Die kristalliseren in ‘wat als de centraal bankiers zich vergissen’? Dan heb ik het in de eerste plaats niet over de problemen met disrupties in de aanvoerketens. Daar is het voor iedereen koffiedik kijken. We moeten het daar wel eens over hebben, omdat de economie structureel te kwetsbaar geworden is op dat vlak. Het referentiescenario van het establishment (en dat is breder dan de centraal bankiers) is dat men het zich kan veroorloven om pas in 2023 het rentebeleid structureel te verstrakken.

Het is schrikbarend dat het economisch establishment nauwelijks stilstaat bij wat de gevolgen zijn van de grote transformatie op langere termijn naar een economie zonder fossiele brandstoffen.

Enkele scenario’s kunnen roet in het eten gooien. Aanbodschokken kunnen de prijzen van energie en veel andere basismaterialen veel meer verstoren dan men denkt. De vraag is dan: herhaalt men de fouten van de jaren 1970 door te laks te reageren? Bovendien voelen veel centraal bankiers dat hun handen gebonden zijn, dat ze het rentebeleid niet sneller kunnen verstrakken. De basisreden is de immense schuldniveaus in de economie. Dan wordt het een psychologisch en zeer instabiel proces, waarbij het eerder vraag is of we genoeg geluk gaan hebben om door het oog van de naald te kruipen.

De hoge inflatieverwachtingen in de markt, maar vooral in de bredere economie, kunnen gebetonneerd raken. Dat is een kortetermijnrisico. Op middellange termijn onderschat men dat China de prijzen op de wereldmarkt lang laag hield, maar dat nu het omgekeerde gebeurt. Denk aan de hogere energieprijzen. Het is schrikbarend dat het economisch establishment nauwelijks stilstaat bij de gevolgen van de grote transformatie op langere termijn naar een economie zonder fossiele brandstoffen.

De inzet is groot. Het economisch establishment wil mensen vooral verhinderen na te denken over scenario’s die er rekening mee houden dat het zich vergist. Voor onze toekomst is het imperatief daar wel rekening mee te houden. Evolueren we naar een kortstondige koortspiek of raakt onze fragiele economische structuur veel fundamenteler ontregeld?

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud