Newspeak

Van links naar rechts: de Deense premier Mette Frederiksen, de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz, de Nederlandse premier Mark Rutte en de Zweedse premier Stefan Lofven in vergadering met Europees Raadsvoorzitter Charles Michel en Europees Commissievoorzitster Ursula von der Leyen. ©AFP

Nederland, Oostenrijk, Denemarken en Zweden framen als de 'vrekkige vier' past in de tijdsgeest waarbij parlementsleden kwistig met geld gooien en dat zonder verantwoording af te leggen over de financiële haalbaarheid van hun gulheid.

George Orwell introduceerde in 1949 het begrip Newspeak in zijn roman ‘1984’. Die fictieve taal dient om begrippen en gedachten te beperken die een bedreiging betekenen voor het totalitaire regime. De taal vormt een omgeving, zoals voor wie in de film ‘The Matrix’ de blauwe pil neemt om rustig verder te leven in het besloten comfort, vaak van het eigen gelijk. Newspeak is taal gebruiken als instrument om de opvattingen en het denken van de bevolking te controleren.

De ruime toegang tot sociale media en de gretigheid waarmee ideeën op de microblogsite Twitter verspreid worden, vormen de ideale omgeving om Newspeak te verspreiden. Zelfs zonder totalitair regime kunnen beleidsmakers zo hun eigenlijke bedoelingen verhullen of ideeën van anderen afkraken.

Zo wordt de Europese top van 17 en 18 juli over de Europese meerjarenbegroting en het herstelplan weggezet als de ‘Vrekkentop’. Kan iemand zich voorstellen dat uit een dergelijk overleg een doordacht, positief en humanitair voorstel kan komen? Nee, de zuinige, of beter ‘vrekkige’ vier (Nederland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken) bezoedelen het voorstel om miljarden extra Europees geld in de strijd te gooien tegen de crisis.

Door waarheden onder de taalmat te vegen verhindert men ook effectieve vooruitgang.

Die framing past perfect in de tijdsgeest, ook in eigen land, waarbij parlementsleden kwistig met geld gooien om de eigen achterban te paaien en dat zonder verantwoording af te leggen over de financiële haalbaarheid op lange termijn van hun gulheid. Sommigen wagen zich toch aan enige vorm van begrotingsdiscipline, helaas niet door de gepastheid van de kwistige uitgaven in vraag te stellen, maar door met nog meer belastingen te zwaaien.

Onvermogensheffing

Want een ‘coronataks’ voor de rijken bekt goed. Een coronataks is sympathiek, in tegenstelling tot het begrip taks op zich. Het lijkt een taks te zijn om het coronavirus de wereld uit te helpen, een oproep tot begrip en behulpzaamheid, zoiets als ‘de Warmste Week’. Eigenlijk bedoelt men met een coronataks een heffing die het onvermogen van regeringen om zinvolle en noodzakelijke investeringen te financieren zonder daarvoor het budget te bezwaren moet toedekken.

Omgekeerd kan het ook. In de Verenigde Staten werd een erfenisbelasting, de ‘estate tax’, omgedoopt tot ‘death tax’ en de sinistere bijklank hielp om de basisboodschap nog beter over te brengen. Wie waagt het een belasting op de overledenen te bepleiten? Alle goederen die worden geërfd zijn in het verleden al minstens één keer belast. Er was en is in de VS geen draagvlak voor een bijkomende belasting op al eerder belaste goederen.

Naarmate meer en meer mensen zich gaan bedienen van Newspeak, wordt het maatschappelijke debat armer en meer gepolariseerd.

Het is misschien een ideetje in België, voor de tegenstanders van de meerwaardebelasting die er waarschijnlijk zit aan te komen om het ontiegelijke gat in de Belgische en Vlaamse begroting te dichten. Noem het geen coronataks, maar een dodentaks. Met dergelijke benamingen wordt een initiatief al bij voorbaat afgebrand. Denk aan de infame Turteltaks, waarbij de associatie van een minister met een onpopulaire taks haar politieke ondergang werd.

Ongedekte cheques

Ondanks het kwistig uitdelen van belastinggeld - of beter: van ongedekte cheques - zijn tot overmaat van ramp de langetermijnuitdagingen nog helemaal niet van de baan. Wie spreekt nog over de klimaatverandering? En het is duidelijk dat ‘climate change’ - het huidige jargon - veel minder erg is dan ‘global warming’, dat in de jaren 80 en 90 van de vorige eeuw werd gebruikt. Een beetje verandering van het weer is toch veel minder erg dan een algehele opwarming van onze planeet? En zo kan het probleem wat gemakkelijker op de lange baan worden geschoven.

Naarmate meer en meer mensen zich gaan bedienen van Newspeak, wordt het maatschappelijke debat armer en meer gepolariseerd. Door waarheden onder de taalmat te vegen verhindert men ook effectieve vooruitgang. Zoals een oud Vlaams spreekwoord zegt: ‘zachte heelmeesters maken stinkende wonden’.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud