Onbemind exportproduct

Een opmerkelijke stijging van het aantal Chinese studenten en een Chinees politicoloog aan de VUB die het land niet meer binnen mag. Meer was niet nodig om de gastvrijheid van de Belgische universiteiten voor China in vraag te stellen. Wordt onze academische wereld door China geïnfiltreerd voor spionage- en propagandadoeleinden? Moeten we een rem zetten op de Chinese instroom?

©RV DOC

De claims zijn te gek voor woorden. In een periode van vijf jaar steeg het aantal visa-aanvragen voor academische migratie vanuit China met 33 procent. We spreken nu over zo’n 1.200 visa in België. Laten we die cijfers even in internationaal perspectief plaatsen. In de Verenigde Staten zijn ongeveer 363.000 Chinese studenten ingeschreven. In het Verenigd Koninkrijk 106.000, in Canada 186.000, in Australië 152.000. Blijkbaar is België dan toch niet zo’n interessant spionageland.

De internationale stijging van het aantal Chinese studenten heeft niets te maken met spionage of propaganda, wel met de snel aangegroeide Chinese middenklasse. Hoewel de kwaliteit van de Chinese topuniversiteiten stilaan erg hoog is, is het bon ton om je kind naar een buitenlandse universiteit te sturen. Als je het kan betalen natuurlijk.

Die studenten blijven na hun studies niet in het buitenland hangen. Nee, die komen snel terug, want een diploma van een buitenlandse topuniversiteit garandeert hen een ticket tot een lucratieve loopbaan op de binnenlandse arbeidsmarkt. Chinese techbedrijven hanteren verschillende loopbaanpaden en salarissen voor Chinese medewerkers met of die zonder buitenlands diploma. Niet elke buitenlandse universiteit garandeert zo’n toegangsticket. Enkel de meest prestigieuze diploma’s geven een voorsprong. Daarvoor wil de gegoede middenklasse diep in de buidel tasten.

De vier genoemde landen hebben van die Chinese studenteninstroom een heus businessmodel gemaakt. De Chinese studenten betalen hoge inschrijvingsgelden om te kunnen studeren aan hun topuniversiteiten. De universiteiten gebruiken die extra financiële injectie om hun onderzoek een ongeziene boost te geven. In Canada levert de instroom van internationale studenten 10,2 miljard euro extra inkomsten op. Dat is meer dan traditionele exportproducten zoals graan, visvangst, steenkool of ijzer. In Australië bedraagt het extra inkomen zo’n 19 miljard euro. De geschatte inkomsten van inschrijvingen van Chinese studenten voor de Universiteit van Sydney bedroegen in 2017 alleen al zo’n 330 miljoen euro.

Hier in Sydney spreekt men over drie Belgische exportproducten: bier, chocolade en wielrennen. Daar mag voor mij gerust onderwijs naast komen.

Als je daar de budgetten van de Belgische universiteiten naast zet, kan je enkel concluderen dat die jaarlijks een topprestatie leveren in onderwijs en onderzoek. Met een bijzonder beperkt budget, hoofdzakelijk gefinancierd door de overheid, slagen ze erin hun voet te zetten naast vele buitenlandse universiteiten.

Het is misschien mijn mercantiele West-Vlaamse afkomst, maar waarom zouden we niet wat meer koopmansgeest aan de dag leggen? Jarenlange doorgedreven investeringen in onderzoek en onderwijs hebben ons een unieke expertise opgeleverd die in het buitenland gewaardeerd wordt. Internationale (lees: niet-EU) studenten zijn best bereid goed te betalen om toegang te krijgen tot die kennis. Waarom dat niet wat meer te gelde maken? Het Canadese model toont aan dat de instroom van buitenlandse studenten ook de kwaliteit en het aanbod voor binnenlandse studenten kan verhogen.

Natuurlijk, zijn we geen Engelstalig land. Ons onderwijsproduct exporteren kan enkel in het Engels. We hoeven niet al onze opleidingen te verengelsen. Een gerichte selectie van masters in vakgebieden waar we echt wereldtop zijn, volstaat. Daar komen de rankings van universiteiten boven. In België zijn die weinig populair. Ik deel veel van de kritiek op rankings, maar we verliezen de realiteit die ze creëren uit het oog. Voor een Chinese student die 40.000 euro wil uitgeven aan een opleiding, is de wereld zijn speelveld. Hoe geraakt hij wijs uit het globale aanbod? Met rankings.

We hoeven niet noodzakelijk de competitie aan te gaan om de Chinese student. Die strijd is gestreden. Door de handelsoorlog, de kwaliteit van de lokale universiteiten en het overaanbod internationaal opgeleide studenten daalt de Chinese interesse. De toonaangevende universiteiten testen wat de nieuwe interessante onderwijsmarkt wordt: India, Indonesië, Maleisië of Vietnam? Enkele demografische experts voorspellen dat de toekomst in Afrika ligt; waarom zouden we ons daar niet tijdig op voorbereiden?

Hier in Sydney spreekt men over drie Belgische exportproducten: bier, chocolade en wielrennen. Daar mag voor mij gerust onderwijs bijkomen.

Lees verder

Tijd Connect