Op één lijn voor de Venezolanen

Ian Bremmer

Veel landen, de VS op kop, steunen de oppositie tegen het Maduro-regime in Venezuela zonder dat hun nationale belangen in het geding zijn. Dat wettigt de hoop dat de Venezolanen eindelijk betere dagen wachten.

Bijna negen op de tien Venezolanen leven in armoede. Volgens het Internationaal Monetair Fonds (IMF) stevent hun land af op een inflatie van 10 miljoen procent in 2020. Nu al trekken de burgers met kruiwagens vol geld naar de winkel om brood en melk te kopen, als de rekken niet leeg zijn tenminste. Sinds 2015 zijn meer dan 3 miljoen mensen uit Venezuela weggetrokken. De wereld zag het land - met een economie die ooit goed drijvende werd gehouden door de grootste bewezen oliereserves ter wereld - in tien jaar tijd aftakelen van een welvarende natie tot een humanitaire catastrofe.

©Stephen Voss/ID photo agency

En toch. Voor het eerst sinds Nicolás Maduro in 2013 president werd, begint de politieke situatie in Venezuela te verschuiven. Dat op zich is al reden tot enthousiasme. Bovendien zijn we getuige van iets totaal onverwachts. Iets dat veel verder gaat dan mensen die klagen over hun verschrikkelijke levensomstandigheden of die in opstand komen tegen een repressief regime. Dat verhaal heeft zich in de geschiedenis al talloze keren en op talloze plaatsen afgespeeld.

Nee, het uitzonderlijke van Venezuela nu is dat de oppositie in het land wordt gesteund door een alliantie van buitenlandse machten die op één lijn staan over een kwestie die voor geen enkele van die landen van nationaal belang is.

Die oppositiebeweging, overweldigd en gefragmenteerd door de vele problemen van het land en de resolute militaire steun voor een onbekwame regering, heeft zich rond Juan Guaidó geschaard. De 35-jarige ingenieur en parlementsvoorzitter heeft het aangedurfd zich op te werpen als de figuur achter wie de Venezolanen zich kunnen verenigen. Zijn positie als verkozen leider van het parlement helpt hem daarbij, maar het vergt ook moed om de grondwet in te roepen en je te proclameren tot ‘interim-president’ tot er vrije en eerlijke verkiezingen komen.

Plots engagement

Guaidó’s poging om het kaduke politieke systeem van Venezuela nieuw leven in te blazen wordt ook gestut door de brede en diepe steun van een groot deel van de internationale gemeenschap. Meer dan twintig landen, waaronder de Verenigde Staten, Canada, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en alle Latijns-Amerikaanse buurlanden behalve Mexico, erkennen Guaidó als de rechtmatige leider van Venezuela.

Andere oppositieleiders zijn Guaidó voorgegaan, maar geen enkele heeft het zo lang uitgehouden als hij. En Guaidó zal ook niet zo gemakkelijk opzij kunnen worden geschoven nu zo veel regeringen hem steunen. Die steun is trouwens verbluffend in een wereld waarin veel landen het motto ‘ieder voor zich’ hanteren in hun buitenlandbeleid.

De steun is verbluffend in een wereld waarin veel landen het motto ‘ieder voor zich’ hanteren in hun buitenlandbeleid.

Nog verbazender is dat een regering onder leiding van Donald Trump aan de kar heeft getrokken om een internationale respons op gang te brengen op de politieke impasse in Venezuela. De beslissing van Trump om zich hard op te stellen tegen het Maduro-regime - met onder meer sancties tegen het Venezolaanse staatsoliebedrijf PDVSA - en Guaidó de directe controle te geven over bepaalde bezittingen van Venezuela in de VS lijkt in tegenspraak met zijn America First-aanpak.

Trumps plotse engagement voor de Venezolaanse democratie is het resultaat van de inzet van de Amerikaanse senator Marco Rubio, een belangrijke Republikein voor wie de ontwikkelingen in Venezuela heel belangrijk zijn voor zijn kiezers in Florida, en van de hardline-aard van Trumps staf in het Witte Huis, onder wie zijn veiligheidsadviseur John Bolton.

Geen kritische factor

Het is niet duidelijk of Trump zich het lot van de gewone Venezolaan meer aantrekt dan dat van de modale Syriër of de Rohingya-moslim in Zuidoost-Azië. Wat hij zich wel aantrekt, is te worden aanzien als een machtige geopolitieke poppenspeler. Zijn maatregelen tegen Venezuela leveren voorlopig weinig risico op voor de Amerikaanse belangen. Wat ook helpt, is dat de Venezolaanse olie lang niet meer zo belangrijk is voor de Amerikaanse energiemix als ze ooit was. Dat geeft Washington ruimte om agressief te zijn op het diplomatieke front.

Bovendien is Maduro verre van een kritische factor in de geopolitieke machinaties van buitenlandse machten, en al zeker niet zoals Bashar al-Assad in Syrië dat is voor landen als Rusland en Iran. Daar komt bij dat Maduro’s regering de reputatie heeft haar buitenlandse schulden niet te betalen.

Humanitaire overwegingen alleen volstaan nooit voor buitenlandse tussenkomst, maar door de Venezolaanse crisis en het diepe cynisme van het Maduroregime kwam het er toch van

Humanitaire overwegingen alleen volstaan nooit voor buitenlandse tussenkomst, maar door de Venezolaanse crisis en het diepe cynisme van het Maduroregime kwam het er toch van. Niet dat echte verandering nu nakend is. Maduro heeft steeds weer kunnen vasthouden aan de macht, vooral omdat het leger nog moet beslissen of hem houden duurder en riskanter is dan hem in ballingschap sturen.

En als Venezuela eindelijk een nieuw leiderschap krijgt, wachten talloze problemen. Met als belangrijkste de torenhoge schulden en de gevolgen van een jarenlange hersenvlucht. Toch rechtvaardigt de steun van zo veel landen de hoop dat de Venezolaanse bevolking eindelijk een beter leven tegemoetgaat.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content