Op straat in Berlijn

Hoofdeconoom ING Duitsland

Mijn Heimatstadt was altijd al anders. Zoals veel hoofdsteden was Berlijn altijd al politiek iets linkser, alternatiever, hipper, armer en sexyer.

In de jaren zeventig was de gedeelde stad een magneet voor krakers, punks en alternatieve kunstenaars. En ook tijdens mijn studietijd, decennia na 1968, werd regelmatig gedemonstreerd voor beter onderwijs aan en meer democratie voor studenten.

Altijd bood Berlijn de voedingsbodem voor oproer en anti-establishment. Ook nu weer. En ook al gaan de nieuwste ontwikkelingen in Berlijn over het onteigenen van huiseigenaren te ver, ze zijn wel de waarschuwingsvlag aan de rest van de EU: de roep om meer sociale vernieuwing zal ook in de grootste lidstaat niet meer verstommen.

Wonen in Duitsland wordt steeds duurder. In Berlijn zijn de koopprijzen de jongste tien jaar verdriedubbeld, de huur voor een nieuwe woning is zo’n 70 procent gestegen. Voor steeds meer mensen wordt wonen in steden onbetaalbaar. Sinds enkele weken gaan mensen in Berlijn de straat op om door een volksbeweging het huurrecht en het recht op eigendom van vastgoed te wijzigen. De demonstraties vragen om de onteigening van een grote vastgoedbeheerder.

Nee, ik ben geen verrechtste hippie die zijn Berlijnse wortels verloochent, maar onteigenen om huren betaalbaar te maken is een slecht idee. Toegegeven, het lijkt een radicale oplossing die de honger van het volk direct stilt. Het verbaast dan ook niet dat enkele politici meteen op die mediagenieke trein zijn gesprongen. Onteigenen kan pas na jarenlang procederen en ook alleen maar met schadevergoedingen tegen marktprijzen. Gelukkig zijn we niet meer in het Derde Rijk of in de DDR, de laatste minder gelukkige voorbeelden van onteigeningen in Duitsland. Bij een onteigening betaalt de staat in de huidige markt niet alleen de hoofdprijs, maar moet er ook geld zijn voor regelmatig en steeds duurder onderhoud. Daarnaast ondermijnt onteigenen ook de aantrekkelijkheid van heel Duitsland als veilige investeringsbestemming.

De roep om meer sociale vernieuwing zal in Duitsland niet meer verstommen.

Naast alle economische en juridische argumenten is het krachtigste argument om niet toe te geven aan die nieuwe volksbeweging het simpele feit dat onteigenen niet leidt tot een vergroting van het huuraanbod. In Duitse steden is gewoon te weinig woonruimte en te veel vraag. De echte oplossing voor het woonprobleem is meer sociale huurwoningen bouwen of wonen buiten de steden aantrekkelijker maken.

De onteigeningsbeweging is geen blijver, maar ze zal het stokje doorgeven aan andere groepen en protestbewegingen. Want meer nog dan in andere EU-lidstaten nemen in Duitsland de inkomsten- en vermogensverschillen toe. En terwijl de economische experts het vooral hebben over meer geld voor digitalisering en infrastructuur, is de belangrijkste investering misschien centen te besteden aan het voorkomen van meer maatschappelijke onrust. Een tweedeling van een land, op welke manier dan ook, werkt niet. Dat weet elke Berlijner.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud