Overheidsuitgaven stijgen in 25 jaar met bijna 60 miljard

Hoofdeconoom Voka en auteur van 'Terug naar de feiten'

Tussen 2000 en 2026 zullen de overheidsuitgaven, na een correctie voor inflatie, met 58 miljard euro stijgen. We kunnen de sanering van de overheidsfinanciën niet eeuwig voor ons uit blijven schuiven.

Dat onze overheidsfinanciën hard geraakt zijn door corona is al langer duidelijk. Dat er dit jaar een automatische verbetering van die overheidsfinanciën komt naarmate de economie herleeft, was ook al duidelijk. De relevante vraag is evenwel hoe onze overheidsfinanciën er aan toe zullen zijn na deze crisis. Dat zal bepalend zijn voor de budgettaire inspanningen die na corona op ons wachten. En dat ziet er niet goed uit.

Vorige week publiceerde het Planbureau zijn vooruitzichten tot 2026. Doorheen de dagelijkse coronaruis kregen die vrij weinig aandacht, maar zeker voor onze overheidsfinanciën bevatten ze verontrustende indicaties. Na corona blijft ons begrotingstekort hangen op 5 procent van het bruto binnenlands product (bbp). De ontsporing zit volledig aan de uitgavenkant. De primaire overheidsuitgaven (zonder rentelasten) zouden in 2026 uitkomen op bijna 55 procent van het bbp, 4,8 procentpunten hoger dan in 2019.

In crisisperiodes moeten overheden bijspringen met tijdelijke steunmaatregelen en productieve investeringen. Net als na eerdere crisissen wordt die les ook nu te weinig opgevolgd. Na elke crisis van de voorbije 30 jaar zijn onze overheidsuitgaven verhoogd, om nooit terug te keren naar het precrisisniveau. Structurele uitgaven dus, in plaats van tijdelijke. En ook nu zou het vooral gaan om lopende uitgaven. Volgens het Planbureau, dat zich baseert op het beleid dat vandaag effectief beslist is, zullen de overheidsinvesteringen in 2026 amper 0,1 procent van het bbp hoger liggen dan in 2019.

In tegenstelling tot de recente slogans over ‘keiharde besparingen’ past dat in een langdurige trend van oplopende overheidsuitgaven. Zonder ingrepen zullen de jaarlijkse primaire overheidsuitgaven in 2026 12,2 procent van het bbp hoger liggen dan in 2000. In euro’s van 2019 (dus gecorrigeerd voor groei en inflatie) komt dat overeen met 58 miljard.

Die stijging zit vooral in de sociale zekerheid. De jaarlijkse sociale uitkeringen zouden in 2026 36 miljard hoger liggen dan in 2000.

Die stijging zit vooral in de sociale zekerheid. De jaarlijkse sociale uitkeringen zouden in 2026 36 miljard hoger liggen dan in 2000. Daarnaast klimmen de werkingskosten (in brede zin) met 9 miljard en de subsidies met 11 miljard. Bij die laatste wordt al te vaak vergeten dat de helft gaat naar openbaar vervoer, dienstencheques, culturele en sociale activiteiten. De overheidsinvesteringen zouden in 2026 amper 1 miljard hoger liggen dan in 2000.

Na deze crisis zullen er inspanningen nodig zijn om de overheidsfinanciën weer op de rails te krijgen. De terugkeer naar een primair begrotingsevenwicht vereist een inspanning van bijna 20 miljard. Op korte termijn is dat niet de absolute prioriteit, maar we moeten ons er wel van bewust zijn dat die inspanning er zit aan te komen.

Bart Van Craeynest
Hoofdeconoom bij Voka en auteur van het boek 'Terug naar de feiten'

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud