Advertentie

Prima Donna

Geen prima donna’s aan de top van een bedrijf, wel dirigenten voor wie het kunststuk/de organisatie primeert.

Door Christl Joris, voorzitter van Etap, Agoria, Flanders Investment & Trade en het Rode Kruis Vlaanderen

‘Vissi d’arte e d’amore…’ ‘Ik leefde voor de kunst en voor de liefde. Nooit deed ik iemand kwaad.’ In het Nederlands klinkt dit banaal. In zijn Italiaanse opera zet Puccini met deze aria een getormenteerde Tosca op de scène. Virtuoos en toch ingetogen. Adembenemend. Tot er aan het einde van deze aria een enthousiasteling recht springt en luidkeels ‘bravo bravo’ roept. Weg de betovering. En met de vroegtijdige/voorbarige bejubeling van de prima donna verbleekt de hele ‘mise en scène’.

Prima donna. De ster en de eerste vrouwelijke stem in een opera. Maar een opera (met zijn vaak uitermate complexe verhaallijn) is zo veel meer. De diva, prima donna of heldentenor kunnen het publiek meenemen naar grote hoogtes maar zij kunnen dat niet alleen. Muziek, libretto, regie, dirigent, koor, orkest, andere solisten, kostuums. Het is een dramatisch totaalpakket. Een applaus op het verkeerde moment maakt dat heel duidelijk.

De voorbije maanden waande ik mij regelmatig toeschouwer van drama’s in overheidsbedrijven. Soms was de plot even grillig als buitensporig. Er was weinig applaus en veel gefluit in de zaal, al lag dat volgens mij niet altijd aan de spelers. Wel aan de regie. Ik probeer er lessen uit te trekken.

Een opera met alleen maar aria’s voor één stem wordt saai, ook al is het een schitterende stem; in een opera behoeft ieder zijn ‘moment de gloire’. Het verhaal speelt zich af op de scène. Kostuums zijn soms prachtig maar als ze de zangers immobiliseren, dragen ze niet bij tot het geheel. Een dirigent die het voetlicht voor zich opeist, laat de scène donker achter. Een dirigent die het samenspel van alle spelers verliest - ook al blijft hij in de orkestbak - verzuipt spelers en publiek. Een fantastisch orkest dat de zangers overstemt, vernietigt de helft van een opera. Maar ook: een krachtig koor dat de zaal meesleurt naar de extase in het persoonlijke drama van de sterspeler(s... Aah, wat een beleving.

Als het doek uiteindelijk valt, mag de hele zaal opveren. Dan kan elke schakel van het drama een apart en gradueel maar denderend applaus krijgen. Dan is er tijd voor de globale appreciatie en voor de min of meer individuele ‘afrekening’.

In het bedrijfsleven is het niet anders. De vraag is: wie is prima donna? Het is niet de CEO, want die is verantwoordelijk voor het samenspel. En al zorgt een prima donna voor extra aantrekkingskracht (en dus geld in de kassa), zij/hij blijft vaak beperkt tot één sterrenrol. Dit talent is vaak persoons- of tijdsgebonden, dus: minder garantie op continuïteit, zowel voor de organisatie als voor de persoon. Dat kan ten dele de hoge stervergoedingen verklaren, maar er is een andere belangrijke consequentie: je organisatie bouwen op uitzonderlijke talenten is riskant want ‘uitzonderlijk’ staat gelijk met moeilijk vervangbaar.

Besluit. Geen prima donna’s aan de top van een bedrijf, wel dirigenten voor wie het kunststuk/de organisatie primeert. Mensen die een zeer divers aantal talenten tot een zielsverheffend samenspel brengen, die anderen kunnen laten schitteren en die waardevolle vervangers klaar hebben staan in de coulissen. Mensen die het geheel begeleiden buiten de schijnwerpers en die pas na de finish op de scène komen om het applaus mee in ontvangst te nemen. Mensen met visie, maar vooral met groot verantwoordelijkheidsgevoel voor het eindresultaat dat ze voorleggen aan het publiek.

Zelf houd ik van opera met zijn onwereldse passie van diva’s en heldentenoren, maar ik relativeer. Muziek is van alle tijden en wie wil, vind er een boodschap in. Is het een teken aan de wand dat de nummer één van de recente ‘Klara’s top 100’ geen opera-aria was, geen concerto of symfonie, maar een deel uit de Matthäus-passie : ‘Erbarme dich’?

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud