Hoofdeconoom Itinera Institute en auteur van ‘Overheid+ Markt, het beste van beide werelden’.

Veel economen ontberen blijkbaar de historische kennis om te beseffen hoe vaak monetaire experimenten zoals de Moderne Monetaire Theorie al catastrofaal afliepen.

In 2019 schreef ik hier ‘Laat groen geld gezond geld blijven’, over Anuna De Wevers uitspraak dat men gewoon geld moest drukken om klimaatinvesteringen te financieren. Dat is onzin om meerdere redenen, onder meer omdat klimaatinvesteringen decennialang moeten worden volgehouden. Ik waarschuwde toen voor nieuwlichterij die toen al gepusht werd onder de noemer Moderne Monetaire Theorie (MMT).

Ironisch genoeg is daar helemaal niets nieuws aan, maar wordt het niet als dusdanig herkend. Destijds studeerde ik als een van de weinigen af met als specialisatie de monetaire economie. Ik herinner me de uitspraak van onze Nederlandse professor. Die vertelde toen typisch Hollands recht voor de raap dat onvermijdelijk altijd opnieuw dezelfde oude theorieën zullen opduiken onder nieuwe benamingen.

Mijn Nederlandse prof vertelde toen typisch Hollands recht voor de raap dat onvermijdelijk altijd weer dezelfde oude theorieën opduiken onder nieuwe benamingen.

Je kan je nu eenmaal maar op een beperkt aantal manieren rijk rekenen. In financiële crisissen is het doorgaans een illusie dat schuldhefbomen oneindig kunnen worden verlengd. Dat is de bancaire weg naar financiële instabiliteit. De andere eeuwenoude weg is knoeien met de monetaire instellingen. De meeste varianten van MMT stellen eigenlijk voor dat de budgettaire overheid monetair beleid voert en dat de centrale bank het budgettaire beleid overneemt.

Zelfs een ultrakeynesiaan als Paul Krugman erkent dat dat snel op limieten zal botsen. MMT’ers vertrekken graag van de stelling dat een overheid die in de eigen munt leent nooit failliet kan gaan. Dat is bijna een tautologie. Uiteraard kan men geld blijven drukken en de bevolking verplichten dat te gebruiken. Maar drijf dat te ver, en de munt wordt volledig uitgehold.

Bewegingsruimte

Op de Franstalige zender LN24 betoogde ik dat het echte debat is hoeveel bewegingsruimte er is. Volgens sommigen is die in de huidige constellatie formidabel groot. Vooraleer inflatie ontstaat en de rentes beginnen te stijgen zou men al veel verder in de toekomst zijn. Uiteraard kan niemand dat perfect voorspellen. En als men beweert dat belastinginkomsten overbodig zijn om overheidsuitgaven te financieren is de collectieve verblinding nabij. Dat je toch belastingen gebruikt, dient in hun lezing van de economie alleen om de inflatie te controleren.

Die visie miskent dat een te soepel monetair beleid in talloze marktsegmenten zeepbellen kan blazen. Ze schept ook verwachtingen die alleen tot instabiliteit kunnen leiden. De theorie luidt dat men de uitzonderlijke monetaire interventies altijd tijdig kan afbouwen. We zien echter al talloze ontsporingen en tegelijk pleidooien om de monetaire experimenten nog verder door te drijven.

Als men beweert dat belastinginkomsten overbodig zijn om overheidsuitgaven te financieren is de collectieve verblinding nabij.

Wie is blijven hangen bij de inleidende cursus macro-economie, denkt ook vaak dat critici die vergeten zijn. Ja, een overheid heeft wat meer bewegingsruimte dan een gezin, onder meer omdat ze wat impact kan hebben op de totale bestedingen in de economie en ook vat heeft op de geldcreatie. Vaak koopt dat wat extra tijd voor noodzakelijke aanpassingen, maar ook niet meer dan dat.

Het ontbreek veel economen blijkbaar aan historische kennis om te beseffen hoe vaak dit soort monetaire experimenten al catastrofaal is afgelopen. Je kan nooit genoeg wijzen op de populaire denkfouten, of die nu geduid kunnen worden als neochartalisme (waarbij de overheid willekeurig een bepaald activum kan kiezen als het monetaire betaalinstrument door belasting in die vorm te eisen) of als neokrediettheorieën (die tenminste nog snappen dat de overheid niet het monopolie heeft op het bepalen van de waarde van geld).

Iedereen zou moeten beseffen dat de staat maar een beperkte incentive heeft om de waarde van geld te garanderen. De mensheid heeft tot haar scha en schande geleerd de handen van de overheid te binden zodat die niet zomaar geld kan ontwaarden. Blijkbaar moeten we die les in de jaren 20 van deze eeuw nog eens leren.

Ivan Van de Cloot

Hoofdeconoom Itinera Institute en auteur van het boek Overheid+ Markt, het beste van beide werelden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud