Robuuste strategie gezocht

Hoofdeconoom Itinera Institute en executive professor Antwerp Management School

De macro-economische geschiedenis van de voorbije decennia kan je lezen als een poging om de efficiëntielogica door te trekken in domeinen die daar vroeger aan ontsnapten. De opvallendste illustratie daarvan is de vrijhandel.

©BELGAPLUS

Uiteraard leveren economische specialisaties grote baten op. Dat landen hun comparatieve voordelen benutten, creëert welvaart. Het vereist wel flexibiliteit. Die houdt onder meer in dat werknemers van sluitende bedrijven zich omscholen voor jobs die wel compatibel zijn met de nieuwe productiepatronen. Eeuwenlang heeft dat proces gewerkt. Tot China begin deze eeuw toetrad tot de wereldhandel. Sindsdien gebeurt het op een ongeziene schaal, waardoor in sommige landen hele regio’s economisch op hun kop worden gezet. In Spanje is het (reële) mediaan inkomen vandaag hetzelfde als in 2007, maar verloren de 10 procent laagste inkomens tot 20 procent en meer inkomen.

De arrogantie van de centraal bankiers, de ontsporingen in de Amerikaanse economie, en het onvermogen van de Europese beleidsmakers om te hervormen zijn ongemakkelijke waarheden

Het is belangrijk te benadrukken dat vrijhandel grote baten kan opleveren en dat het stilleggen ervan onwenselijk is. Want dat zou de illusie creëren dat een land kan ontsnappen aan de veranderende wereld. Elke bedrijfsleider beseft dat aanpassingsvermogen bepalend is voor succes. Maar daarom hoeven we pleidooien om verstandig(er) om te gaan met globalisering niet te beantwoorden met beschuldigingen van protectionisme.

Dit zijn oude lessen die economen van mijn generatie in de Zuidoost-Aziëcrisis van de jaren 90 weer opgepikt hebben. De liberalisering van wisselkoersen en kapitaalverkeer leidde ertoe dat Azië tot 1997 bijna de helft van de kapitaalinvoer van de ontwikkelingslanden aantrok. Tot een valutacrisis uitbrak en in sommige landen de werkloosheid maal vier ging, gevolgd door veel oproer. De Aziatische landen hebben hun les geleerd: laat economische transities veel geleidelijker en gecontroleerder verlopen. Helaas heeft niet iedereen in het Westen die les geleerd.

Coulissen

Handelsverdragen kwamen lange tijd tot stand in de coulissen, zonder al te veel publieke aandacht tot het moment van de ratificatie. Pleiten voor meer voorzichtigheid impliceert kritischer kijken naar de logica om elke regulering die de import kan afremmen zomaar te behandelen als een handelsbeperking. Discussiëren over lagere handelstarieven is één ding, het binnenlands beleid - of het nu gaat om arbeidsvoorwaarden, belastingstelsels of technologische ontwikkeling - ondergeschikt maken aan het handelsregime iets heel anders. Elk land heeft een bandbreedte nodig om zijn groeistrategie te kunnen bepalen, zelfs de VS en Europa.

‘Jullie politici zeggen dat ze doen wat goed is voor de bevolking, onze Chinese leiders doen wat goed is voor de bevolking’, krijgen westerse gesprekspartners regelmatig te horen van Chinese vertegenwoordigers. Velen zien dat als een stukje Chinese staatspropaganda, maar het Westen mag wel wat kritischer zijn voor zichzelf. Abraham Lincolns ideaal van ‘government of the people, by the people, for the people’ loopt in de praktijk wel eens anders. Wat als het Amerikaanse beleid eerder bepaald wordt door de kortzichtigheid van Wall Street? Het beleid op korte termijn evalueren is heel andere koek dan zijn duurzaamheid op langere termijn bewaken.

‘Jullie politici zeggen dat ze doen wat goed is voor de bevolking, onze Chinese leiders doen wat goed is voor de bevolking’, krijgen westerse gesprekspartners regelmatig te horen van Chinese vertegenwoordigers

Er zijn wel altijd nieuwe kansen. Vandaag stemt veel hoopvol, zoals de vernieuwing van het economisch weefsel, start-ups, fascinerende innovatie en ongeziene technologische mogelijkheden. Maar dan mogen we die niet laten besmetten en in de slipstream van ontspoorde praktijken en structuren uit het verleden laten belanden. Merk op hoe nieuwe economische activiteiten systematisch opgekocht en geneutraliseerd worden door het goedkopegeldbeleid en het monetaire experiment. Dat wordt gehandhaafd zonder oor voor critici die wijzen op de ontstane onevenwichten.

De arrogantie van de centraal bankiers, de ontsporingen in de Amerikaanse economie, en het onvermogen van de Europese beleidsmakers om te hervormen zijn de ongemakkelijke waarheden. Gezonde organisaties gaan die niet uit de weg. Alleen zo kunnen robuuste en levensvatbare strategieën ontwikkeld worden.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud