Sociaal overleg heeft steeds meer weg van de dodo

Erevoorzitter Vlerick Business School

De dodo, beste lezer, is een vogel op Mauritius die al lang is uitgestorven. Het beest had geen natuurlijke vijanden en was totaal hulpeloos toen hongerige Nederlanders een einde maakten aan zijn dodo-paradijs. Het sociaal overleg in dit land lijkt steeds meer op de hulpeloze dodo.

Door Louis Verbeke, erevoorzitter Vlerick Business School

Ongelijkheid is het gevolg van vooruitgang. Op grote schaal werd het pas mogelijk te ontsnappen aan armoede - echte armoede, niet de politieke definitie ervan - door de industriële revolutie. De opportuniteit werd geïdentificeerd en de vooruitgang waargemaakt, eerst door het Westen en recentelijk door delen van Azië. De herverdeling van die vooruitgang is het hoogst in het Noord-Europese deel van de wereld, in België in het bijzonder, zowel regionaal als individueel. 50 percent herverdeling is blijkbaar nog niet genoeg, en de prestaties die we ervoor terugkrijgen zijn ondermaats.

Er blijft veel te veel hangen bij degenen die van de herverdeling hun ‘business’ hebben gemaakt. Het is niet anders wanneer een product distribueren meer opbrengt dan het te maken. Die ‘herverdelers’ van de vooruitgang zijn ‘sociaal’; de makers ervan ‘asociaal’. Zo ook is Vlaanderen ‘asocialer’ dan Wallonië.

De macht- en inkomstenoverdracht aan de herverdelers is zo hoog dat het voor de ‘makers’ minder interessant wordt hier nog vooruitgang te bewerkstelligen. Op vele andere plaatsen is de herverdeling redelijker. De logica vereist dat je dat evenwicht herstelt, wat deze regering probeert te doen. Maar dan komt er sociaal overleg op zijn Belgisch. Dat kwam er vroeger op neer dat de vakbonden en werkgeversorganisaties de rekening van wat ze onder mekaar niet konden regelen naar de derde betaler stuurden, wij allemaal, en daar gingen we voor lenen. -

Er zijn kantelmomenten waar ‘sociaal’ enkel ‘vlucht’ betekent, waar ‘investeren’ neerkomt op ‘mismanagement toedekken’, ‘politieke correctheid’ ‘impliciete censuur’ betekent en waar de vrijheid om te staken het recht wordt om anderen te hinderen bij hun keuze.

Alleen er is nu geen overschot meer, en er mag niet nog meer geleend worden. Griekenland zoekt dan een andere derde betaler: in essentie alle EU-burgers. Grieken zijn sociaal; EU-burgers, vooral Duitsers, niet. Dat lijkt ook eindig: ‘Bundesregierung hält Ausscheiden Griechenlands aus dem Euro für verkraftbar’, schrijft Der Spiegel van 3 januari.

In dit land hadden we vooruitgang al bemoeilijkt door de indexering. Indexering betekent dat de kleine groei gelijk moest worden verdeeld. Meestal blijft dan heel weinig over om de betere werknemers te belonen voor hun bovenmatige inzet of hun talent. Zij zijn de eerste slachtoffers. Indexering is een herverdelingsmechanisme van de beteren naar de middelmatigen, de negatie van de meritocratie. Het is uniek Belgisch.

Politieke partijen

Het is al heel lang bekend dat het idee dat men het zelf beter heeft dan vergelijkbare anderen, meer bevalt dan zelf objectief meer te krijgen maar minder dan die anderen. Een van de grote problemen van dit land is dat de voor Wallonië meest vergelijkbare regio het zoveel beter doet op vele vlakken. Zoals steeds kan je weigeren het verschil te zien, dat verschil verminderen door zelf beter te presteren of de performantie van de betere naar beneden halen (bijvoorbeeld via belastingen). Je zou ook politieke partijen kunnen definiëren op basis van deze gedragshypotheses, eerder dan op basis van ideologie.

U weet, beste lezer, dat het financiële centrum van het westen van Antwerpen eerst naar Amsterdam en dan naar Londen en New York is verhuisd op zoek naar vooruitgang. Geld is al heel lang mobiel. Wat we minder beseffen, is hoezeer talent mobiel was en het nog meer wordt. Toen we ons talent verloren aan de noordelijke Nederlanden werden we niet alleen financieel armer. Het duurde een paar eeuwen vooraleer we opnieuw in de buurt kwamen van waardevolle bijdragen aan kunst en wetenschap.

Frankrijk heeft ‘de taks op de superrijken’ afgeschaft. Het viel mij op dat dit groot nieuws was in uw krant maar nauwelijks te bespeuren was in de Franstalige media, die nochtans Frans nieuws bijna als binnenlands beschouwen.

Er zijn kantelmomenten waar ‘sociaal’ enkel ‘vlucht’ betekent, waar ‘investeren’ neerkomt op ‘mismanagement toedekken’, ‘politieke correctheid’ ‘impliciete censuur’ betekent en waar de vrijheid om te staken het recht wordt om anderen te hinderen bij hun keuze. Liever geen vooruitgang dan ongelijkheid! Er groeit een monopolie op de waarheid en het fatsoen, dat toebehoort aan die handelaars in herverdeling.

De EU heeft voor haar burgers een aantal fundamentele vrijheden waargemaakt, zoals die om met hebben en houwen te verhuizen naar lidstaten waar vooruitgang minder wordt tegengewerkt (en dus ook het gevolg ervan, ongelijkheid, meer wordt aanvaard) en waar de macht van de herverdelers en de kost van de herverdeling minder groot is. Er zijn wel landen (zoals Frankrijk) die die verhuis enkel toelieten nadat je een groot deel van dat ‘hebben en houwen’ voor herverdeling achterliet… Maar dat is een inbreuk op het Verdrag van Rome, zei het Europees Hof. Je holt die vrijheid om te verhuizen uit indien je die belast. Je kan talent dus niet belasten omdat het verhuist naar andere oorden.

Rijkentaks

Net om die redenen heeft Frankrijk ‘de taks op de superrijken’ afgeschaft. Het viel mij op dat dit groot nieuws was in uw krant maar nauwelijks te bespeuren was in de Franstalige media, die nochtans Frans nieuws bijna als binnenlands beschouwen.

Sociaal overleg begint steeds meer op de dodo te lijken. De hulpeloosheid gaat niet om personen of de ene of de andere partij bij het overleg. Het model zelf is illusoir omdat de essentiële randvoorwaarden er niet meer zijn, zoals het bestaan van één democratie, groei, soevereiniteit en een bepalende nationale omgeving.

Gelukkig heb je nog het Rekenhof en de Nationale Bank, van wie de cijfers wel betrouwbaar zijn. Waarvoor dient die Centrale Raad voor het Bedrijfsleven dan nog?

De Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB), met als taak werkgevers- en werknemersorganisaties voor te lichten over de economische stand van zaken, verraste ons net voor Kerstmis met de blijde boodschap dat de loonkostenhandicap ‘dankzij Di Rupo’ gedaald is tot 2,9 procent. We zijn er bijna! Dit is onwerkelijk, zegt het VBO op zijn website: lees de Eurostat-statistieken waaruit minstens 16 procent verschil blijkt. Ik heb die bekeken.

Voor de maakindustrie waren in 2012 de kosten per uur in België 42 euro, in Duitsland en Frankrijk 36, in Nederland 30 en in het Verenigd Koninkrijk 21 euro. Ik las dat die 2,9 procent het verschil is dat is ontstaan sinds 1996, niet het verschil vandaag. Een puur politieke definitie dus van de loonkloof, en irrelevant. Allicht niet toevallig waren de Griekse cijfers voor 2012 niet beschikbaar voor Eurostat. De cijfers van België waren beschikbaar, maar werden weggemoffeld door de CRB om beweringen te ondersteunen ‘dat er onderhandelingsruimte is’. Beweringen die prompt volgden en niet werden tegengesproken in de media die ik lees. De desinformatie lukte wonderwel. Je kan vakbondsleiders en sommige CD&V’ers ondertussen herhaaldelijk horen verwijzen naar het (kleine!) verschil van 2,9 procent.

Contrareformatie

Opgezet spel uiteraard, en dodo-hulpeloosheid. Gelukkig heb je nog het Rekenhof en de Nationale Bank, van wie de cijfers wel betrouwbaar zijn. Waarvoor dient die CRB dan nog? Hoeveel kost hij? Waar begint bedrog? Wie heeft die doorgestoken kaart bedacht? Wie gelooft die onzin? De CRB dient volgens de eigen website het Belgisch sociaal economisch model te promoten en informatie te verspreiden, bij te dragen tot de ontwikkeling van ‘kennis’ (de aanhalingstekens staan in de tekst), netwerken te vormen en studienota’s op te stellen om te inspireren. Tja. Waarom zou je feiten meedelen, wanneer je kan ‘inspireren’?

Sociaal overleg hoort al lang regionaal en per sector te gebeuren; de kosten van de herverdeling hoort volledig transparant te zijn; de prestaties van de herverdelers moeten op hun merites worden beoordeeld en vergeleken

In het land van de paritaire dodo’s moeten we de weigering vaststellen om de hervormingen waar te maken die noodzakelijk zijn om terug met vooruitgang aan te knopen. Er is een soort contrareformatie op stapel gezet die de feiten moet negeren, zelfs (of vooral?) wanneer het in de Eurostat-bijbel staat.

In België is het probleem politiek nog scherper, omdat kortetermijnhervormingen een duidelijke regionale winnaar opleveren en een nog duidelijker verliezer, en dat dit uiteraard ook tot overwegend verschillende regionale politieke keuzes heeft geleid. Op lange termijn is ons belang hetzelfde: we gaan, als we niet veranderen, failliet. Samen, dat wel.

Sociaal overleg hoort al lang regionaal en per sector te gebeuren; de kosten van de herverdeling hoort volledig transparant te zijn; de prestaties van de herverdelers moeten op hun merites worden beoordeeld en vergeleken. De politieke keuzes en het gebruik van ons geld moeten beslist worden waar het hoort in een democratie: door de meerderheid van de gekozenen van het volk.

En wie dat niet zint mag altijd verhuizen binnen de EU, en soms daarbuiten.

 

Lees verder

Gesponsorde inhoud