Strategische ambiguïteit

Politicoloog

Oppervlakkig historisch besef leidt tot de overtuiging dat voor het conflict tussen China en Taiwan een gemakkelijke oplossing bestaat.

Nancy Pelosi, de voorzitter van de Amerikaanse Kamer van Volksvertegenwoordigers en de op twee na voornaamste politieke gezagsdrager in de VS, kondigde aan een bezoek te brengen aan Taiwan. Net nu, in volle wereldwijde economische crisis en in tijden van ernstige geopolitieke spanningen, en tegen het advies van het Witte Huis en het Pentagon in. Voor het eerst sinds 1997 zou een Kamervoorzitter het eiland officieel bezoeken.

Taiwan is geen algemeen erkend land. Hoewel het een eigen democratisch verkozen parlement, een munteenheid, een leger, een paspoort en een bloeiende economie heeft, erkennen slechts 13 landen het. De historiek van het land verklaart waarom China nooit de onafhankelijkheid zal aanvaarden en bereid is de wapens op te nemen bij een secessie.

Het eiland maakte sinds 1661 deel uit van Chinese koninkrijken. Na een kort Japans intermezzo (1895-1945) kwam het in de handen van de Kuo Min Tang, de Chinese nationalistische partij. Verslagen door de communisten onder leiding van Mao trok de Kuo Min Tang zich terug op Taiwan en leidde ze een regime dat officieel de voortzetting van de Eerste Chinese Republiek was, terwijl Mao de macht greep op het vasteland en er de Volksrepubliek China vestigde. De enige reden waarom Mao toen niet voor de annexatie van het eiland ging, was de ongelijke machtsverhouding met de VS. Die kozen de kant van de Republiek China in Taiwan om de communistische Volksrepubliek China op het vasteland te bestrijden.

Gewijzigde houding

Van 1945 tot 1971 zetelde Taiwan als Republiek van China in de Verenigde Naties en in de Veiligheidsraad. Dat veranderde door de forse opkomst van communistisch China en het toenemende geopolitieke belang van dat land voor de VS tijdens de Koude Oorlog. Die gewijzigde houding tegenover het China van Mao werd officieel geformaliseerd door de goedkeuring van een resolutie met twee derde van de stemmen in de Algemene Vergadering van de VN op 25 oktober 1971. Voortaan werd China vertegenwoordigd door het regime in Peking. Nadat de VS in 1979 diplomatieke betrekkingen waren aangegaan met de Volksrepubliek China werden de relaties tussen Taiwan en de VS onofficieel en informeel.

De nakende annexatie van Taiwan door een machtig China verplicht de VS na te denken over de prijs die ze bereid zijn te betalen voor de handhaving van de status quo.

De koerswijziging vertaalde zich in het versterken en verdiepen van de diplomatieke en economische banden tussen de VS en de Volksrepubliek China ten koste van Taiwan. Vooral na het unipolair moment, na de val van de Sovjet-Unie, ging het heel snel. De overtuiging dat communistisch China zou democratiseren mits de groei van een brede middenklasse en de integratie van het land in alle belangrijke internationale (handels)organisaties, was onvoorstelbaar naïef en een gigantische strategische blunder gevoed door ideologische hoogmoed. China is nu economisch incontournable. 

Wankelende hegemoon

In Peking houden ze zeer goed de vinger aan de Amerikaanse pols. Ook in China zien ze een wankelende hegemoon die intern opgevreten wordt door zwaar aangetaste en verzwakte democratische instellingen en een gigantisch probleem van verpaupering en ongelijkheid. Dat heeft geleid tot vervreemding en het moreel failliet van een politiek systeem, en tot de afname van moreel gezag wereldwijd na talloze mislukte militaire avonturen.

‘We hebben geen eeuwige bondgenoten en we hebben geen eeuwige vijanden. Alleen onze belangen zijn eeuwig en permanent, en het is onze plicht die te verzekeren’, vatte Lord Palmerston, de legendarische 19de-eeuwse Engelse minister van Buitenlandse Zaken, een van de oerwetten van de internationale politiek samen tijdens zijn speech in de kamer van volksvertegenwoordigers op 1 maart 1848. Tot op heden diende een beleid van strategische ambiguïteit in de Straat van Taiwan twee essentiële nationale belangen van de VS: het handhaven van een vreedzame status quo en het onderhouden van werkbare relaties met zowel China als Taiwan. Die houding komt almaar meer onder druk door de veranderende geopolitieke machtsverhoudingen in het voordeel van China.

De nakende annexatie van Taiwan door een machtig China verplicht de VS na te denken over de prijs die ze bereid zijn te betalen voor de handhaving van de status quo.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud