Subsidies creëren verliezers

Enkele weken geleden was ik juryvoorzitter voor de verkiezing van de Jonge Vlaamse Ondernemer van het Jaar 2015. Een namiddag lang vijf sterke kandidaten zien presenteren, beraadslagen met de jury en tenslotte een bijzonder goed georganiseerde slotshow. Maar daarover gaat deze column niet...

Door Peter De Keyzer, chief economist BNP Paribas Fortis

Ik vroeg de organisatoren namelijk waarom de locatie van het evenement een paar weken eerder plots was gewijzigd van provinciestad C naar provinciestad A. Het antwoord was duidelijk: ‘De zaal in A kostte maar de helft van die in C. Bovendien kregen we er voor die lage prijs nog het geluid, de belichting en een paar vergaderzalen gratis bij.’ Maar toen begon het me te dagen: ‘Is de zaal in provinciestad A toevallig een gesubsidieerde instelling?’ De kamerbrede grijns op het gezicht van de organisator volstond. Vanuit hun oogpunt een begrijpelijke keuze: wie kan hen verwijten dat ze op hun centen letten?

Wie met mensen praat over investeringen of zakelijke projecten krijgt vaak als eerste vraag: 'Kan je daar geen subsidies voor krijgen?'

Je zal maar de private uitbater zijn van de zaal in provinciestad C. Zaal onderhouden, rekeningen en personeel betalen, 365 dagen per jaar in de weer om je zaak te laten draaien - om dan opdrachten te verliezen aan een instelling die geld toegestopt krijgt van de overheid. Geld dat je zelf hebt betaald onder de vorm van belastingen en sociale lasten.

Subsidies zijn tot diep in onze maatschappelijke poriën doorgedrongen. Wie met mensen praat over investeringen of zakelijke projecten krijgt vaak als eerste vraag: ‘Kan je daar geen subsidies voor krijgen?’. Het idee dat je een bouwplan of zakelijk plan zélf zou moeten financieren, lijkt voor veel mensen bijna tegennatuurlijk. Je kan de activiteit zo gek niet bedenken of er bestaan ondertussen wel subsidies voor. Er zijn tegenwoordig zelfs grote consultancykantoren die bedrijven helpen om subsidies aan te vragen waar ze recht op hebben - maar er zelf geen weet van hebben. Veel gekker moet het niet worden. Een zakelijk project dat niet levensvatbaar is zonder subsidies, is niet levensvatbaar. Punt.

Een zakelijk project, dat niet levensvatbaar is zonder subsidies, is niet levensvatbaar. Punt.

Subsidies zijn een vorm van concurrentievervalsing. Subsidies voor de bedeling van papieren kranten maken het nieuwe digitale nieuwsmedia moeilijk. Subsidies voor De Lijn maken de concurrentie door privaat busvervoer moeilijk. Subsidies voor zonnepanelen maken het andere hernieuwbare energiebronnen moeilijk. Wie van de subsidies geniet, vindt uiteraard 1.001 redenen waarom de subsidies in kwestie toch o zo noodzakelijk zijn. De kans dat je ergens in de samenleving iemand vindt die even hartstochtelijk de afschaffing van diezelfde subsidie bepleit, is nul.

Subsidies zijn ook een vorm van betweterigheid. In een echt vrije markt zijn het burgers, klanten en consumenten die door hun aankoopgedrag bepalen welke bedrijven of ideeën overleven en welke niet. Vaak zijn politici of belangengroepen het niet met die keuze eens. Daarom delen ze subsidies uit. Aan bedrijven of ideeën die de populariteits-poll op de vrije markt anders niet zouden overleven. Subsidies zijn dan ook een manier om de mening van burgers op de vrije markt terzijde te schuiven.

Iedereen heeft vandaag de mond vol van ondernemerschap, innovatie, vooruitgang en disruptie. Stuk voor stuk begrippen die haaks staan op het concept van subsidies

We hebben dringend meer groei nodig. Daarom heeft iedereen vandaag de mond vol van ondernemerschap, innovatie, vooruitgang en disruptie. Stuk voor stuk begrippen die haaks staan op het concept van subsidies. Subsidies zijn maar al te vaak bedoeld om bedrijven te helpen die onvoldoende luisteren naar hun klanten, onvoldoende concurreren of niet willen innoveren. Daarom mijn advies: wie een innovatief idee heeft dat zonder subsidies succesvol kan zijn, ga ervoor. Wie een idee heeft dat alleen met subsidies kan slagen: zoek er best een ander.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud