Terugvechten is beter dan bevriezen

Wie met een acute stresstoestand wordt geconfronteerd, heeft instinctief drie mogelijke reacties: vechten, vluchten of verstarren.

Door Caroline Ven, econoom en bestuurder van vennootschappen

Angst en lijfsbehoud kunnen dan ongeziene energie losweken. We worden aangezet om te vechten of te vluchten, afhankelijk van hoe we onze kansen inschatten.

Wie heeft het nog niet meegemaakt, als kind bijvoorbeeld, dat je puur uit angst harder liep dan je ooit voor mogelijk hield, om toch maar snel thuis te geraken en hulp te zoeken? Of dat je iemand die een kop groter was te lijf ging.

Het achterblijvende investeringspeil in de eurozone typeert onze kramp. Investeringen kunnen nochtans het verschil maken.

Vechten of vluchten wordt ingegeven door het oerinstinct van zelfbehoud. Je neemt het heft in eigen handen in de hoop het gevaar af te wenden of te overwinnen. Maar ook een derde reactie is mogelijk. Angst kan ertoe leiden dat je helemaal niets meer doet. Dat je bevriest, zoals het hert op de snelweg dat versteend in de koplampen van de naderende auto staart.

In de natuur werpt die reactie soms vruchten af. Als de belager zelf uit angst aanvalt, druipt hij af als de indringer zich dood houdt. Het gevaar is weg. Maar in een aanvallende modus kan het anders aflopen. Dan ben je een gemakkelijke prooi. Het hert op de snelweg springt het best weg, als het een kans op overleven wil hebben.

Bevriesmodus

Het Europese vasteland is blijkbaar in de bevriesmodus beland. Er is zo veel angst voor de snelle veranderingen dat we volledig lijken te verstarren. We hebben onvoldoende geanticipeerd op de vergrijzing, de digitalisering en de klimaatuitdaging en zelfs nu het vijf na twaalf is reageren we te zwak. Ook de recente politieke ontwikkelingen, zoals het brexitreferendum en de verkiezingsoverwinning van Donald Trump in de Verenigde Staten, lijken we alleen te aanschouwen en te ondergaan.

Ook de recente politieke ontwikkelingen, zoals het brexitreferendum en de verkiezingsoverwinning van Donald Trump in de Verenigde Staten, lijken we alleen te aanschouwen en te ondergaan.

Het achterblijvende investeringspeil in de eurozone typeert onze kramp. Investeringen kunnen nochtans het verschil maken. Laat ons de voortrekkers worden van de omslag naar duurzame energiebronnen en slimme netten, laat ons onderwijssysteem het performantste en best uitgeruste zijn, stimuleer de performantste digitale snelwegen en toepassingen.

Investeringen zijn belangrijk om de huidige economische groei te ondersteunen, maar ook om het draagvlak voor toekomstige groei te creëren. Zonder voldoende investeringen veroudert de infrastructuur, missen we de innovatieboot en blijft ook de productiviteitsontwikkeling achter.

Japan

Terwijl in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk het investeringspeil ruimschoots boven dat van voor de financiële crisis ligt, is het in de eurozone nog steeds een pak lager dan toen. Zelfs in Japan is het investeringsherstel sterker ingezet dan bij ons.

De begrotingsnormen maken geen onderscheid tussen lopende uitgaven of investeringen. Als we in dat keurslijf blijven, is er weinig hoop dat de publieke infrastructuur snel moderniseert

Een investeringspact op Europese en nationale schaal kan weer hoop voor de toekomst geven. Enkele taboes moeten dan sneuvelen. De begrotingsnormen maken geen onderscheid tussen lopende uitgaven of investeringen. Daardoor werden investeringen laaghangend fruit om de overheidstekorten terug te dringen. Als we in dat keurslijf blijven, is er weinig hoop dat de publieke infrastructuur snel moderniseert.

Daarom een oproep om op Europees niveau publieke investeringen niet langer te onderwerpen aan de begrotingslimieten. Landen kunnen die ruimte benutten om zinvolle projecten op de rails te zetten.

Ook een oproep aan gezinnen, zelfstandigen en ondernemers: geloof in het eigen kunnen. De onzekerheid mag ons niet weerhouden te investeren, te ondernemen, te werken. We kunnen de uitdagingen aan, zolang we ervoor willen gaan. Terugvechten is beter dan bevriezen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud