Tijd voor andere dan dovemansgesprekken

Hoofdeconoom denktank Itinera

Ook de economische discipline heeft baat bij het achterwege laten van de huidige al te gepolariseerde debatten. Zinvolle discussies leveren maatschappelijk veel meer op.

De jongste jaren gaat flink wat aandacht naar zogenaamde beeldenstormers in de economie. Dat gaat van Kate Raworths donut-economie over Stephanie Keltons ‘mythe van de staatsschuld’ tot Mariana Mazzucato’s visie op de overheid als ondernemer.

Het is te betreuren dat zo een steriel gepolariseerd debat gevoerd wordt over de nood tot vernieuwing van economische inzichten. Alsof we ergens raken met een simplistisch discours waarbij sommige economen voor het goede staan en andere voor het kwade. Onder dat laatste wordt dan iedereen gegroepeerd met de verzamelnaam ‘neoliberalen’. Veel vruchtbaars kan een debat waarbij je je gesprekspartner in feite tegemoet treedt met een scheldnaam niet opleveren.

Een debat waarbij je je gesprekspartner in feite tegemoet treedt met een scheldnaam, kan niet veel vruchtbaars opleveren.

De aandacht voor bovenstaande figuren toont wellicht aan dat mensen een narratievere benadering ook in de economie verfrissend vinden. Raworths invalshoek van een ecologische bovengrens en een sociale ondergrens wordt visueel in de markt gezet met het beeld van de donut. Het is soms wel ergerlijk dat de diversiteit in de economie verkeerd voorgesteld wordt. Er is een groot verschil tussen Mazzucato, die de economische discipline die ze terecht kritisch bejegent ook kent, en anderen, die er een karikaturale schets van maken.

Zelf zoek ik naar de gezonde wisselwerking tussen de publieke en de private sector vanuit de principes van rentmeesterschap en prudentie, met een kritische blik op wat ik piramidebouwers noem. Er is een tekort aan prudentie in onze bestuurscultuur, zoals in de fabel van de krekel en de mier, waarbij in goede tijden veel te weinig reserves worden aangelegd. Toch niet onbelangrijk in coronatijden.

Kortzichtigheid

Er is meer dan ooit nood aan een debat waarin de visies van interessante stemmen met elkaar in contact komen. Misschien ligt het aan de beperkingen door corona dat te veel discussies gevoerd werd onder gelijkgestemden in echokamers. De jongste tijd zien we fenomenen van massadynamiek en groepsdenken die kwalijk kunnen ontsporen. Daarom is het echt tijd om opnieuw opener met elkaar in gesprek te gaan.

De jongste tijd zien we fenomenen van massadynamiek en groepsdenken die kwalijk kunnen ontsporen. Daarom is het echt tijd om opnieuw opener met elkaar in gesprek te gaan.

Daarvoor zijn ook fysieke ontmoetingen essentieel. Het is beter je gesprekspartner in de ogen te kunnen kijken als verschillen aan bod komen. Een verfrissende blik is leuk, maar de meerwaarde van het invliegen van een buitenlandse ‘ster’ is klein, tenzij die vervolgens ook aan de slag gaat met ‘lokale’ terreinkennis. Zo kunnen de kritische factoren bepaald worden die maken of bijvoorbeeld overheidsoptreden bij de transformatie van de economie ook hier kans op slagen heeft. Toch niet onbelangrijk in tijden van zogenaamd relancebeleid?

Mijn wens is dat de komende tijd de puzzelstukken vanuit verschillende perspectieven samengelegd kunnen worden en bijdragen aan de verandering die we nodig hebben. Bestuurskracht op basis van gefundeerde visies zal essentieel blijken om allerlei tijdbommen deskundig te ontmijnen. 

Ivan Van de Cloot

Hoofdeconoom Itinera ­Institute en auteur van het boek ‘Overheid+ Markt, het beste van beide werelden’.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud