Frederik Anseel | Valse profeten

Professor management aan de University of New South Wales in Sydney

Externe schokken hebben niet zoveel invloed op menselijk gedrag.

Zo ver het oog kan zien, stapelen de koffers zich op. Ik sta in de aankomsthal van de Londense luchthaven Heathrow al twee uur angstig te wachten. De kofferberg achter me geeft weinig hoop. Veel reizigers hebben ten einde raad besloten de luchthaven te verlaten, hopend dat hun bagage hen achternakomt. Te midden van de chaos moet ik glimlachen om de profeten die voorspelden dat Covid-19 het einde van de luchtvaart zou betekenen. Gesloten grenzen en de angst om vast te komen zitten zouden mensen ervan weerhouden in een vliegtuig te stappen. In allerijl dankten luchtvaartmaatschappijen mensen af.

De realiteit blijkt even anders. Hoe komt het toch dat we zo vaak de bal misslaan als we menselijk gedrag voorspellen? In vorige columns heb ik geregeld aangeklaagd dat we valse profeten te gemakkelijk een podium geven. Dramatische voorspellingen gaan erin als zoete broodjes, maar worden achteraf nooit getoetst. Gelukkig zijn er nu twee wetenschappelijke studies die een poging doen om de coronavoorspellingen tegen het licht te houden.

In 2020, enkele maanden na het begin van de pandemie, werd een set van voorspellingen voorgelegd aan experts en vergeleken met de voorspellingen van gewone mensen en met de reële situatie vandaag. Een studie focuste op de epidemiologische aspecten van de pandemie met vragen als 'hoeveel mensen zullen sterven aan Covid-19?' of 'hoeveel mensen in de wereld zullen besmet worden?' De andere studie richtte zich op de maatschappelijke aspecten van de pandemie: 'Welke gevolgen zal de pandemie hebben voor politieke polarisatie, criminaliteit, geboortecijfers, welzijn en eenzaamheid?'

Ontnuchterend

De resultaten zijn ontnuchterend. De voorspellingen van de experts over de medische impact van het virus waren duidelijk beter dan die van het doorsnee publiek. Goed nieuws voor de experts, ware het niet dat ze de gevolgen van Covid-19 wel behoorlijk onderschatten. Gemiddeld hadden medische experts minder dan twee van de vier voorspellingen aanvaardbaar ingeschat. Bij de inschatting van de maatschappelijke gevolgen gingen ze helemaal de mist in. In die studie waren de experts grotendeels psychologische wetenschappers. Hun voorspellingen bleken even slecht als die van het doorsnee publiek. Beide maakten dezelfde fouten en overschatten de maatschappelijke gevolgen van de pandemie. Menselijk gedrag blijkt veel stabieler dan we denken. Zelfs wereldwijde schokken veranderen niet fundamenteel hoe we denken en leven. Meer thuiswerk lijkt een van de weinige blijvende maatschappelijke veranderingen.

Menselijk gedrag blijkt veel stabieler dan we denken. Zelfs wereldwijde schokken veranderen niet fundamenteel hoe we denken en leven.

Wat leren we uit de eerste studies die de covidvoorspellingen tegen het licht hielden? Een grondige kennis van statistiek en epidemiologie hielp experts het verloop van de pandemie beter in te schatten dan het publiek, maar de medische ernst werd uiteindelijk schromelijk onderschat. Gedragswetenschappers daarentegen overschatten niet alleen hoe veranderlijk menselijk gedrag is, maar ook hun eigen inzicht en expertise om dergelijke voorspellingen te maken.

Schroom

Dit is een vervelende conclusie voor een gedragswetenschapper en maant ons aan tot meer schroom. De media en het brede publiek staan voor een moeilijke taak. U kunt denken 'zie je wel, het loopt niet zo’n vaart met al die klimaatvoorspellingen', maar dan moet ik u eraan herinneren dat in deze studie de domeinexperts de gevolgen van de pandemie voor de gezondheid hadden onderschat, niet overschat. Daarom moeten we dringend leren voorspellingen grondiger op hun wetenschappelijke merites te onderzoeken.

Ondertussen gaan mensen gaan nog altijd op reis, schudden elkaar de hand en pakken elkaar eens goed vast. Het stadsleven bruist als vanouds. Mensen worden verliefd, huwen en kopen huizen. Al is dat laatste nu wel veel duurder. Misschien moeten we volgende keer praten over hoe slecht de voorspellingen van economen waren.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud