Van de dweil en de kraan

Professor management aan de University of New South Wales in Sydney

De gezondheid van werknemers is een centraal punt in het begrotingsakkoord. Bij werkgevers bestaan nog altijd misverstanden over gezond werk.

Eerst het goede nieuws. Bij bedrijven en bedrijfsleiders merk ik een groeiende en grote bekommernis om het mentaal welzijn van hun medewerkers. Bij elke vraag in mijn mailbox wordt mentale gezondheid als een van de grootste pijnpunten, en dus ook als een van de grootste prioriteiten, bestempeld. De psychologische aspecten van werk worden niet meer stiefmoederlijk weggestopt bij de hr-afdeling. Nee, de vragen komen rechtstreeks van topmanagers en zijn vrank en vrij: hoe lossen we dit op? Mentale gezondheid van medewerkers is voor veel bedrijven een strategische prioriteit geworden omdat ze de groei en het functioneren van het bedrijf bedreigt.

Moet mentale gezondheid als waarde echt financieel gemotiveerd worden?

Het slechte nieuws is dat er nog altijd misverstanden bestaan. Die komen niet voort uit kwade wil. Maar soms wel een beetje uit gemakzucht. De spreekwoordelijke dweil en kraan vormen een eerste misverstand. In hun bekommernis zorg te dragen voor het mentaal welzijn shoppen bedrijven graag in het groeiend aanbod van yoga, zelfzorguren, herbronningsweken, baaldagen, wellnesstech, coaches, welzijnshelpdesks, meditatieapps, en mindfulnesstrainingen. Noem het op en het bestaat. In de schaduw van het noodlijdende bedrijf schieten nieuwe tools en hulpmiddelen als paddenstoelen uit de grond.

Het is echter oplapwerk, het mentale equivalent van ducttape. Helpen ze? Vast wel. Eventjes kunnen ze de boel verder samenhouden. Maar ze lossen het probleem niet op. Als bij een lek in de badkamer het water door het plafond in je woonkamer loopt, dan neem je een emmer en een dweil om je mooie houten parket te beschermen. Uitstekend, parket gered. En nu? Blijven dweilen met de kraan open? Zolang je de kraan niet dicht, kan je blijven dweilen. Vergeef me dat ik het zo omstandig moet uitleggen.

Hoe dicht een bedrijf de mentale kraan? Door te werken op de fundamentele aspecten van arbeid en organisatie. Het is geen rocket science. We weten heel goed welke kenmerken resulteren in gezonde jobs: autonomie, aanvaardbare werkbelasting, rechtvaardigheid, goede werkrelaties, een respectvolle en waarderende cultuur, goed leiderschap, taakvariatie, zich kunnen ontplooien en kunnen bijleren, psychologische veiligheid en zekerheid. Het basisrecept is gekend. Maar daarom niet gemakkelijk. Nee, het is hard werk voor de organisatie en het vraagt een systematische aanpak.

Gezondheidscoach

Een meditatietraining organiseren is natuurlijk makkelijker. Zichtbaar, onmiddellijk resultaat en het pakt ook beter op social media. Ik hoorde onlangs een gezondheidscoach een groep medewerkers aanleren hoe ze hun mentale grenzen moesten bewaken: ‘Je moet jezelf kennen en stop zeggen tegen je collega’s als je voelt dat de grens van wat je aankunt, wordt overschreden.’ Ja, jongens. Dat is de loodgieter die zegt dat je stop moet zeggen tegen het water dat uit het plafond sijpelt. Nogmaals: als de kraan blijft openstaan, als het werk blijft komen, dan helpt ‘stop’ zeggen daar geen lievemoederen aan.

Een hele reeks studies toont aan dat zorg en respect voor medewerkers bijdragen tot betere financiële prestaties en aandeelhouderswaarde.

Als ik dat vertel aan bedrijven, komt vaak het tweede misverstand: ‘Juist, de dweil en de kraan. Maar voor zo’n investering moeten we een goede businesscase hebben.’ Dat is codetaal voor: als we investeren in goede jobs en een goede werkomgeving, moeten we zeker zijn dat het ook financieel oplevert. De businesscase is eigenlijk niet moeilijk. Een hele reeks studies toont aan dat zorg en respect voor medewerkers bijdragen tot betere financiële prestaties en aandeelhouderswaarde.

Maar heb je als bedrijf echt die businesscase nodig? Moet mentale gezondheid als waarde op zich echt financieel gemotiveerd worden? Ik stel het even cru. Het is het equivalent van de ondernemer in 1850 die vraagt: ‘Juist ja, geen kinderen meer tewerkstellen: klinkt goed, maar kunt u daar de businesscase voor maken?’

Wereldwijd zien we eenzelfde trend. Mentale gezondheid van medewerkers staat met stip op de prioriteitenlijst van bedrijven. Nu is het tijd om voorbij de gimmicks en het oplapwerk te gaan en job- en organisatiedesign ernstig aan te pakken. Daar hebt u geen businesscase voor nodig.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud