Van zoetzuur naar zuur

Hoofdeconoom ING Duitsland

Na een jaar coronacrisis kraakt Duitsland in zijn voegen. Dat dreigt de regeringspartijen zuur op te breken bij de verkiezingen.

Twee weken geleden kreeg ik een telefoontje van een hotel in Berlijn. ‘Wij sluiten nu tot mei, mijnheer. De onzekerheid is te groot. Of we het redden en überhaupt weer opengaan, weten we nog niet.’ Voor mij geen kort bezoekje aan de Berlijnse Heimat in april. Maar nog erger: weer een illustratie dat de tweede lockdowngolf er harder inhakt dan velen denken.

De struikelblokken van de Duitse economie, te veel bureaucratie en een gebrekkige digitalisering, doen ook in de coronacrisis hun destructieve werk.

Een jaar geleden verzekerde de Duitse minister voor Economische Zaken, Peter Altmaier, nog dat geen enkele job moest verdwijnen door corona. De regering onder Angela Merkel deed wat ze 16 jaar niet had gedaan: in grote stijl geld op tafel leggen om de negatieve gevolgen van de pandemie te bestrijden en tegelijkertijd eindelijk investeren voor de toekomst. Duitsland werd alom geprezen voor de doortastende aanpak van de crisis, het koele hoofd van Merkel en de grote bazooka. Goede redenen om aan te nemen dat Duitsland sneller en vooral sterker uit de crisis zou komen dan de meeste anderen landen.

Na een jaar coronacrisis kraakt Duitsland in zijn voegen. Het - vanuit wetenschappelijk oogpunt volledig terechte - rijden op zicht en het sturen op coronapositief geteste cijfers, werkt iedereen op de zenuwen. Nog steeds is er geen duidelijke exitstrategie en de economische schade neemt snel toe, omdat veel geld uit de beloofde bazooka nog altijd niet de weg naar bedrijven, mensen en de economie heeft gevonden. Een explosieve combinatie.

Ondersteuning

Al eind vorig jaar constateerde de Sachverständigenrat - een onafhankelijk en gezaghebbend economisch adviesorgaan - dat het grootste deel van het beschikbaar gestelde geld de reële economie niet had bereikt. Tot nog toe zijn vooral garanties en kredieten geven, maar de rechtstreekse steun en de mogelijke overheidsingrepen voor bedrijven zijn nauwelijks uitbetaald of gebruikt. Momenteel blijkt dat de aangekondigde ondersteuning voor winkeliers en de horeca sinds de tweede lockdown vanaf oktober voor slechts iets meer dan de helft van alle aanvragen is uitbetaald. Van de meer dan 600 miljard euro die de regering voor rechtstreekse steun reserveerde, is nog geen 60 miljard uitgekeerd. De struikelblokken van de Duitse economie, te veel bureaucratie en een gebrekkige digitalisering, doen ook hier hun destructieve werk.

Tot nog toe zijn vooral garanties en kredieten gegeven, maar de rechtstreekse steun en de mogelijke overheidsingrepen voor bedrijven zijn nauwelijks uitbetaald of gebruikt.

Er was veel terecht lof voor het Duitse crisisbeleid vorig jaar. Behoedzaam, analytisch en gebaseerd op wetenschap bij het invoeren van beperkingen, en veel geld op tafel om de aangerichte schade op te vangen. Zoet en zuur. Maar aan dat crisisbeleid komt nu een einde. Als het zoete niet komt, blijft alleen het zuur en steeds meer angst voor een faillissementengolf.

Dat is geen aantrekkelijke mix in een verkiezingsjaar. Het gevaar dat de regeringspartijen hun coronabonus snel verliezen, neemt toe. Met de eerste deelstaatverkiezingen al over vier weken wordt de toon feller en nemen de aanvallen in de media toe. De kans dat het Duitse coronabeleid daardoor begin maart verandert, is groot. Het zou niet de eerste keer zijn dat bij het afwegen van twee belangen (gezondheid versus economie) een derde wint: politiek opportunisme.

Carsten Brzeski

Hoofdeconoom ING Duitsland

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud