Onderzoeksjournaliste

Nergens vallen er zoveel doden ten gevolge van een conflict als in Afghanistan. Dat stelt de International Crisis Group in haar lijst van ‘10 Conflicts to Watch in 2020’, waarin de oorlog in Afghanistan op nummer een staat. Vooral de voorbije twee jaar is het aantal terreurslachtoffers er aanzienlijk gestegen. Opstandelingen van de taliban en militanten van de terreurgroep Islamitische Staat (IS) hebben zowat overal in het land bloedvergieten op hun conto.

Offensieven tegen de Afghaanse tak van IS hebben de terroristische groepering wel verkleind. Niettemin wijzen Afghaanse en Amerikaanse overheidsfunctionarissen erop dat de wreedheid van de groep nog steeds een bedreiging vormt, zelfs bij verlies van territorium.

‘Het was leerzaam in Irak en Syrië. Wanneer je grote delen terrein van hen afneemt, verplaatsen ze zich in kleinere cellen en duiken ze op vreemde plaatsen op’, vertelde generaal Austin Miller in The New York Times. Het bekende waterbedeffect dus. Kortweg: militaire acties lossen niet altijd het probleem op, maar verplaatsen het soms. En bijkomend: criminele organisaties vervellen en transformeren. Zijn we dan helemaal terug bij af in Afghanistan? Misschien niet.

Een gevangenenruil in november zette Amerikaanse diplomaten en talibanvertegenwoordigers weer aan tot praten, na een hoopvolle maar mislukte diplomatieke toenadering eerder in 2019. Hopelijk leidt het overleg dit keer wel tot een overeenkomst, want een status quo biedt alleen het vooruitzicht op een eindeloze oorlog.

In de deal zou niet alleen de timing van de terugtrekking van Amerikaanse troepen van belang zijn, maar ook een loyale deelname van de taliban aan gesprekken met de Afghaanse regering. Het is een lange weg, maar vrijwel de enige. Een wankele ook, want de aanwezigheid van IS in Afghanistan is een van de redenen om Amerikaanse troepen in Afghanistan te houden. En het is niet gezegd dat de taliban al genoeg afstand heeft genomen van Al Qaeda, de groep die verantwoordelijk was voor de terroristische aanslagen van 11 september 2001.

We zijn bijna twintig jaar na 9/11. De oorlog in Afghanistan is niet voorbij. Meer nog, het is wereldwijd de dodelijkste oorlog.

Ver van het IS-bolwerk in Irak en Syrië begon Islamitische Staat in Afghanistan als een verzameling van onder meer onthechte Pakistaanse talibanstrijders. Een van de doelen van de groep is het uitbouwen van een kalifaat in Afghanistan en elders in Zuid- en Centraal-Azië. Afghanistan wordt de komende jaren mogelijk de wereldwijde hub van jihadi’s.

De Afghaanse regering en de Amerikaanse inlichtingendiensten merken een nieuwe instroom van buitenlandse strijders in Afghanistan. De vrees bestaat terecht dat Afghanistan wordt gebruikt om aanvallen in het buitenland te plannen. Denk maar aan de gitzwarte dag waarop duizenden mensen de dood vonden door een gebeurtenis die de datum als naam draagt: 9/11.

We zijn bijna twintig jaar na 9/11. De oorlog in Afghanistan is niet voorbij. Meer nog, het is wereldwijd de dodelijkste oorlog. En terrorisme hebben we ondanks massale militaire interventies niet bestreden. ‘Lokale conflicten dienen als spiegels voor wereldwijde trends’, schrijft Robert Malley, de voorzitter van International Crisis Group. Conflicten ontvouwen, transformeren en verschuiven. Onze kijk erop ook.

Onze maatschappelijke visie van het laatste decennium werd vooral bepaald door het identitaire discours, niet door een geopolitieke kijk. Door een provinciale, weemoedige hang naar regionalisme dreigen we verblind naar onze navel te staren. Louter wat dichtbij is telt, lokale conflicten op andere continenten lijken ver weg. Typisch voor plaatselijke conflicten is de complexiteit ervan. We nemen nauwelijks tijd om ons erin te verdiepen. Liever denken we zwart-wit, pro en contra. Homogenisering heet dat, een typisch trekje van het identitaire.

Ondertussen rukt het globale op. Nieuwe jihadihubs ontstaan in Centraal- en Zuid-Oost-Azië, maar ook in de Afrikaanse Sahel. Wat ver is, is nu eenmaal ook dichtbij. Ik hoop dat we dit decennium onze blik kunnen verbreden. Om niet alleen homogeniteit te zien in de spiegel, maar evengoed complexiteiten ver weg van de kerktoren.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud