Verschrikkelijk alledaags

Onderzoeksjournaliste

Er raast een storm door het land; een orkaan van verdriet, machteloosheid en vooral woede. De perfect vermijdbare moord op Julie Van Espen maakt ontzettend veel emoties los bij de bevolking. In de eerste plaats omdat het onbegrijpelijk is dat de moordenaar, Steve B., vrij kon ronddolen ondanks een veroordeling tot vier jaar cel voor de verkrachting van zijn ex-vriendin. Nog schrijnender wordt het als blijkt dat zo’n veroordeelde crimineel en recidivist in afwachting van zijn proces voor het hof van beroep op vrije voeten kan blijven omdat een rechter vindt dat ‘er geen indicatie is dat hij zich aan de uitvoering van zijn straf zou proberen te onttrekken’.

Het roept herinneringen op aan de periode vlak na de arrestatie van Marc Dutroux en zijn trawanten. Toen werden ook vragen gesteld over de lamentabele werking van ons justitieapparaat en schoof iedereen de verantwoordelijkheid voor het falende beleid als een te hete aardappel naar elkaar door. Compleet met een eigen stille mars tegen seksueel geweld.

Toch is de tragische dood van Julie Van Espen slechts het topje van de ijsberg. Als Steve B. haar niet had vermoord, zou het feit van de aanranding of verkrachting amper de krantenkolommen hebben gehaald. Of hoe de vandalisering van een vrouw haar lichaam, integriteit en leven tot een banaal fait divers wordt gereduceerd.

De verontwaardiging mag niet stoppen bij de moord op Julie Van Espen.

Want dat is seksueel geweld in ons land: een alledaags fenomeen. Uit cijfers van Sensoa, het Vlaams expertisecentrum voor seksuele gezondheid, blijkt dat in 2017 liefst 3.067 verkrachtingen en 3.326 aanrandingen werden gemeld bij de politie. Dagelijks werden dus gemiddeld 17 vrouwen geschonden. En de trend oogt niet bemoedigend. In de eerste helft van 2018 was al sprake van ruim 1.500 aangegeven verkrachtingen.

De ijsberg kan zelfs nog veel grimmiger zijn dan we vermoeden. Misplaatste gevoelens van schaamte of een al dan niet aangepraat schuldcomplex houden veel vrouwen tegen om een klacht in te dienen tegen seksuele geweldplegers. Dat zogenaamde dark number is ontzettend hoog. ‘Naar schatting 90 procent van de slachtoffers dient geen klacht in’, zegt minister van Gelijke Kansen Kris Peeters (CD&V). En dan is er nog die grote schemerzone van de ‘afgedwongen toestemming’, waarbij mannen op een min of meer subtiele wijze vrouwen het bed induwen. Tijdens een amoureuze afspraak bijvoorbeeld. Date rape, hoe dark is dat?

Daders

Behalve door emotionele drempels ligt dat ook voor een stuk aan de manier waarop daders worden vervolgd. Het merendeel van de seksuele geweldplegers komt er belachelijk goedkoop vanaf. ‘We zien vaak dat verkrachters twee jaar voorwaardelijk krijgen, dat is gewoon niet streng genoeg’, stelt het centrum voor feminisme en gender RoSa.

Ook vrouwen moeten zichtbaarder worden in de statistieken. Ze moeten aangifte doen om geen dark number te zijn.

Dat brengt ons bij de daders. Want ook daar is de moord op Julie Van Espen een tragische uitzondering. Steve B. is wat men in het jargon een seksueel roofdier noemt. Nu noemen veel mannen zich, zelfs in #MeToo-tijden, nog steeds jagers als het op seks aankomt. Slechts weinigen hebben zo weinig remmingen of zo’n gewelddadig karakter als serieverkrachters. Toch maken niet de Steve B.’s van deze wereld de meeste slachtoffers. Veel vrouwen krijgen af te rekenen met seksueel geweld van al te opdringerige mannen in hun directe omgeving.

De verontwaardiging mag niet stoppen bij de moord op Julie Van Espen. Er is een grondige mentaliteitswijziging nodig. Niet alleen bij politie en justitie, die van de plaag van seksueel geweld een prioriteit moeten maken. Mannen moeten dringend het denkkader doorbreken waarbij vrouwen gezien worden als een utilitair wezen. En dan mag gekeken worden naar de spelletjesindustrie en de filmwereld, waar het stikt van schaars geklede, rondborstige en volgzame personages en figuren.

Maar ook vrouwen moeten zichtbaarder worden in de statistieken. Ze moeten aangifte doen om geen dark number te zijn. Want duisternis is niet waar slachtoffers zich moeten verschuilen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud