Wie niet horen wil, moet voelen

Managing partner Growth Inc.

Moeten we kiezen tussen vrijheid en gezondheid? Die vraag moeten we ons dringend beginnen te stellen.

Europa krijgt een tweede grote coronagolf voor de kiezen. Frankrijk kiest voor een avondklok vanaf 21 uur, België sluit de hele horeca en Ierland gaat zes weken volledig op slot. Uitgerekend in diezelfde week kondigde China aan dat zijn economie in het derde kwartaal met maar liefst 4,9 procent groeide. Ook de infectiecijfers bevestigen dat de pandemie in China zo goed als achter de rug is.

©Ian Segal

Om het virus de kop in te drukken koos China voor de harde hand, nul privacy en geen vrijheid voor burgers. Iedereen herinnert zich de beelden van inwoners van Wuhan die in hun eigen huis werden opgesloten, waarbij zelfs de deur werd dichtgelast. De resultaten zijn er dan ook naar: door radicaal ingrijpen is het virus weg en de welvaartsgroei terug.

We kunnen ons verzetten zoveel we willen, onze vrijheid zoals we die kenden, zijn we voor heel lange tijd kwijt.

Voor westerse landen is dat een ongemakkelijke vaststelling. Westerlingen zijn de meest vrije burgers ter wereld. Zonder vrijheid geen geïnformeerde burgers, minder ondernemerschap, veel minder innovatie en veel minder creativiteit. Onze vrijheid is ons uithangbord, onze welvaartsmotor en een centraal deel van onze identiteit. Vandaag is die vrijheid steeds meer een handicap bij het bestrijden van Covid-19. Hoe meer vrijheid voor burgers, hoe meer vrijheid voor het virus. Onze individuele drang naar vrijheid bedreigt vandaag onze welvaart. 

Heel dure gok

De afgelopen maanden hebben we al veel vrijheid ingeleverd. Het is van de Tweede Wereldoorlog geleden dat er nog een avondklok was. Zelfs overdag konden we niet gaan en staan waar we wilden. Toch lijkt zelfs dat onvoldoende. Neem de thuisquarantaine. Die wordt helemaal niet gecontroleerd, laat staan afgedwongen. De maatregelen en de controle op de naleving zijn symbolisch en de straffen op overtredingen belachelijk laag. Blijven we rekenen op ‘gezond verstand’ of ‘burgerzin’ om de pandemie te bestrijden? Dat zou wel eens een heel dure gok kunnen blijken.

Reken erop dat je zonder vaccin binnenkort niet meer op een vliegtuig raakt, niet meer naar het voetbal mag of geen concertzaal meer binnenkomt.

We bewandelen dan ook een slap koord. Onze individuele drang naar vrijheid maakt het moeilijker om het virus onder controle te krijgen. Dat kost ons tientallen miljarden euro's aan verloren welvaart, tienduizenden extra werklozen en duizenden faillissementen. Hoeveel is vrijheid waard als ze ons vandaag noch welvaart, noch gezondheid oplevert? Hoeveel bedrijven moeten failliet gaan vooraleer we repressiever optreden tegen wie de regels overtreedt? Hoeveel duizenden mensen moeten hun job verliezen vooraleer de individuele vrijheid nog meer ingeperkt wordt?

Het is begrijpelijk dat politici inzetten op burgerzin en gezond verstand. Het alternatief is minder vrijheid en privacy en strenge repressie. Die stap wil niemand vandaag zetten. Tegelijk wringt het dat we als zogenaamd superieure liberale democratieën blind in de tweede golf zijn gelopen. We lopen hoog op met ons westerse model en onze vrijheid, maar wanneer het er echt toe doet, zakken we door het ijs.

'Dictatuur'

Een doeltreffender aanpak van het virus betekent een verdere inperking van vrijheid en privacy. Wie dat voorstelt, krijgt steevast de woorden ‘dictatuur!’ of ‘China!’ naar het hoofd geslingerd. Hoe de ‘China!’-roepers de pandemie dan wel zouden aanpakken, is vooralsnog een goed bewaard geheim.

Wie zelf niet kan omgaan met zijn vrijheid, heeft binnenkort geen vrijheid meer over.

We kunnen ons verzetten zoveel we willen, onze vrijheid zoals we die kenden zijn we voor een heel lange tijd kwijt. Zelfs wanneer er een vaccin is. Zo blijkt uit een peiling van Sciensano dat slechts de helft van alle Belgen bereid is zich te laten vaccineren tegen Covid-19. Wat doen we met wie een vaccin weigert? Vaccineren verplichten is onethisch en praktisch onmogelijk. Maar reken erop dat je zonder vaccin niet meer op een vliegtuig raakt, niet meer naar het voetbal mag of geen concertzaal meer binnenkomt. Tot daar individuele vrijheid.

Onze welvaart en onze maatschappij stoelen op vrijheid. Ze is ons hoogste goed. Maar ze vereist ook verantwoordelijkheid van ieder die ze krijgt. Wie tijdens een pandemie niet tijdelijk streng is voor zichzelf, krijgt een permanent strengere overheid en repressie. Wie zelf niet kan omgaan met zijn vrijheid, heeft binnenkort geen vrijheid meer over.

Peter De Keyzer

Managing partner Growth Inc.

Lees verder

Gesponsorde inhoud