Wie zwak onderwijs zaait, zal ongelijkheid oogsten

Peter De Keyzer

De onderwijsprestaties van de Vlaamse jeugd gaan pijlsnel achteruit. Om toch maar zo veel mogelijk kinderen over de lat te krijgen, werd de lat voor iedereen lager gelegd. Dat is niet alleen een ramp voor de kwaliteit van de diploma’s, het vergroot de ongelijkheid en het maakt de ongelijkheid hardnekkiger.

Als vader van twee schoolgaande kinderen merk ik het verschil met andere tijden. Amper huiswerk. Geen puntenverlies voor taalfouten bij geschiedenis, wiskunde of rekenen. Geen scores maar smileys. Geen mediaan of gemiddelde meer. Weinig lezen.

©rv

Het grote probleem is dat een lagere lat voor iedereen niet leidt tot meer gelijkheid. Integendeel. Wie de kwaliteit en het niveau van het onderwijs bewust doet dalen, verhoogt de invloed van afkomst, connecties en financiële middelen. Wie de lat voor iedereen lager legt, verhoogt de ongelijkheid en vernietigt de meritocratie.

Dat werd afgelopen week perfect geïllustreerd door een studie van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Het schoolsucces van de Vlaamse kinderen wordt sterk bepaald door de sociale achtergrond van de ouders. Lees: kinderen van rijke ouders hebben meer kans op betere diploma’s en betere jobs. Dat is een rechtstreeks gevolg van de lagere normen in het onderwijs. Als je de lat lager legt, zal misschien iedereen erover raken. Als je ze laag genoeg legt, haalt iedereen binnenkort misschien zelfs een universitair diploma. Leve de gelijkheid.

De zogenaamde elitescholen zijn vandaag scholen met de beste ouders, niet de scholen met het beste onderwijs.

Helaas is er een schaduwzijde aan die zienswijze. Als diploma’s minder waard worden en de school minder kennis en vaardigheden bijbrengt, gebeurt iets anders. Hooggeschoolde ouders met een groot sociaal netwerk, voldoende financiële middelen en goede connecties zullen heus wel garanderen dat hun kinderen het verschil kunnen maken en hogerop raken. Ze tekenen voor bijlessen, bijkomende diploma’s, buitenlandse stages of andere extracurriculaire activiteiten. Een diploma hebben is dan geen garantie meer op succes in je carrière. Je afkomst en financiële middelen des te meer.

Dat is het tegenovergestelde van een meritocratie. In een meritocratie bepalen noch je afkomst, noch je financiële middelen of je succes zal hebben of niet. Een studie van de Amerikaanse socioloog Robert Putnam illustreerde treffend dat de meritocratische American dream niet meer bestaat. De slimste kinderen uit arme gezinnen hebben vandaag minder kans op een universitair diploma dan de domste uit rijke gezinnen. Dat creëert een vicieuze cirkel waarin financiële middelen, connecties en kansen van generatie op generatie worden doorgegeven. In Vlaanderen riskeren we hetzelfde. Door gelijkheid in het onderwijs te willen opleggen, wordt afkomst opnieuw een bepalende factor voor succes.

Fors hoger

Hoe lossen we dat op? Leg de onderwijslat opnieuw fors hoger. Hoge eisen, kennis, presteren en excelleren zijn geen vieze woorden. Vooral kinderen uit zwakkere sociale milieus hebben een hoogstaand onderwijs nodig dat hoge eisen stelt. Alleen zo kunnen ze uitblinken, het verschil maken en doorgroeien. De knappe koppen uit zwakke sociale milieus zullen niet meer worden ingehaald door veel minder begaafde kinderen uit betere middens.

Beloon scholen die bij hun leerlingen leerwinst boeken

We moeten scholen ook belonen op basis van leerwinst. Kinderen uit een gegoed milieu en met hoogopgeleide ouders zullen het vaak al heel goed doen op school. Dat is meestal niet de verdienste van die school. De zoon van twee advocaten voorbereiden op de universiteit is een koud kunstje. De dochter van twee laaggeschoolde migranten klaarstomen voor de hogeschool is een pak moeilijker. Toch staat de school met de advocatenouders vaak hoger aangeschreven dan de school met de migrantenouders. Geheel onterecht. De zogenaamde elitescholen zijn vandaag scholen met de beste ouders, niet de scholen met het beste onderwijs.

Dat kan je oplossen door scholen te belonen die bij hun leerlingen leerwinst boeken. Organiseer centrale examens voor kinderen als ze 12, 14, 16 en 18 zijn. Meet hun kennisniveau, kijk naar de sociale afkomst en naar de geboekte leerwinst. Wie erin slaagt om de dochter van twee asielzoekers klaar te stomen voor de hogeschool, heeft goed werk geleverd en krijgt extra middelen. Wie er niet in slaagt om van de zoon van twee advocaten een raketgeleerde te maken, heeft gefaald en moet het met minder geld stellen. Publiceer ook de leerwinstresultaten: scholen die erin slagen kinderen hoger op te leiden dan hun ouders, mogen met naam en toenaam genoemd én financieel beloond worden.

Geef elke school de mogelijkheid om haar loon- en personeelsbeleid te bepalen om de doelstellingen te behalen

Geef elke school ook de mogelijkheid om haar loon- en personeelsbeleid te bepalen om de doelstellingen te behalen. Dat ontbreekt vandaag. Welke leerkracht wordt in de scholen het best betaald? De beste? De meest innovatieve? De meest inspirerende? Helaas, de oudste. Bovendien kan er nauwelijks worden afgeweken van de centraal bepaalde loonafspraken. Een belachelijk systeem dat presteren afstraft en wortel schieten beloont. Hoe kan je verwachten dat leerlingen presteren als hun leerkrachten niet worden afgerekend op hun prestaties?

Leg de lat opnieuw veel hoger en beloon scholen die écht het verschil kunnen maken. Alleen zo vermijden we dat afkomst opnieuw belangrijker wordt dan een diploma.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content