Zweverig doelloos

Onderzoeksjournaliste

Wat het Coördinatieorgaan voor dreigingsanalyse OCAD omschrijft als de Tegenbeweging - een tijdelijke, heel brede coalitie die een afkeer van de huidige malaise deelt - is niet zonder gevaar.

‘Luister naar experts die van gedachten wisselen over wat ons te doen staat voor het creëren van een betere wereld. Laat je inspireren tot het vormen van je eigen antwoorden en het trekken van je plan. Keer huiswaarts met een volle batterij, een bak zelfvertrouwen én richtingsgevoel. Op naar de nieuwe wereld, waarin we allen onze eigen rol hebben. Die we met verve mogen vervullen.’

Het wervende praatje van het evenement That’s the Spirit TALK XXL oogt op het eerste gezicht onschuldig new age, de opnieuw hip geworden westerse invulling van de zoektocht naar spiritualiteit en verbinding. Waarbij vaak duchtig wordt rondgeshopt in de rekken van ‘exotische’ religies en filosofieën. Twee van de sprekers, een astrologe en een regressie- en reïncarnatietherapeut, dragen ook bij aan die illusie.

De meeste andere los-vaste groeperingen hebben een min of meer duidelijk omschreven doel: van acties tegen de opwarming van de aarde tot de bestrijding van racisme. Daaraan ontbreekt het de Tegenbeweging. Het is een verzet om het verzet.

Maar het is niet voor de ‘zweverige’ kant van het event dat de ruim 4.000 zitjes in Ahoy Rotterdam op 29 september in een mum van tijd waren uitverkocht. Dat komt op het conto van de andere sprekers. Die schetsen een fraai beeld van de woelige wateren waarin het zogenaamde wellness-rechts is terechtgekomen.

De Nederlandse auteur Roxane van Iperen heeft de term wellness-rechts gemunt. Ze beschrijft daarmee een zweverige marketingmachine die een extreemrechts gedachtegoed maskeert. Een boude karakterschets van die stroming toont navelstarende yogamoeders die een coronaprik weigeren en op populisten stemmen. Van Iperen rekent hen in haar essay ‘Eigen welzijn eerst’ tot een egoïstische middenklasse die het conservatisme een nieuw gezicht geeft.

Top of the bill op het event was een Belgisch duo: conservatief denker Brecht Arnaert en professor klinische psychologie Mattias Desmet. Beiden hebben een link met Yannick Verdyck, de prepper en zelfverklaarde soevereine burger die een dag voor het XXL-evenement werd doodgeschoten tijdens een vuurgevecht met de politie.

Bont amalgaam

En dan zijn we meteen aanbeland in de krochten van wat het Coördinatieorgaan voor dreigingsanalyse OCAD omschrijft als de Tegenbeweging. Een bont amalgaam van wereldverbeteraars, gezondheidsfreaks, extreemrechts, libertairen en andere misnoegden. Een tijdelijke, bijzonder brede coalitie, die drijft op een gedeelde afkeer van de huidige malaise. Een mozaïek van ideologische spectra en levensvisies die niet langer valt te vatten onder louter ‘links’ of ‘rechts’. Ze is tegelijk beide en niets.

Die analyse gaat wellicht op voor de meeste recente(re) protestbewegingen zoals de Gele Hesjes, de klimaatprotesten en zelfs Black Lives Matter. Heel wat mensen zijn na jaren van corona, stijgende energieprijzen en andere crisissen teleurgesteld, bang, woest, wanhopig of een combinatie van dat alles.

Toch zijn bij de Tegenbeweging heel wat vraagtekens te plaatsen. De meeste andere los-vaste groeperingen hebben een min of meer duidelijk omschreven doel: van acties tegen de opwarming van de aarde tot de bestrijding van racisme. Daaraan ontbreekt het de Tegenbeweging. Het is een verzet om het verzet. Het geloof en het vertrouwen in het huidige samenlevingsmodel en zijn politieke kaste zijn zo diep weggezakt dat men bereid is tot eender welke actie. Als die maar radicaal en snel komaf wil maken met de bestaande orde. Wars van ideologie.

Rattenvanger

Zorgwekkender is dat het zweverige laagje van holisme, zingeving en spiritualiteit een rauwe en fanatieke onderlaag moet verbergen. That’s the Spirit TALK XXL gaf ook een forum aan de 77-jarige Marcel Messing, een bekend antropoloog, filosoof en complotdenker. Messing bewandelt al decennia het grensgebied van het antisemitisme met allerhande theorieën over een ‘Joodse bankierselite die de wereld overheerst', met de Hongaarse zakenman George Soros en de bankiersfamilie Rothschild als usual suspects.

Voorlopig is het nog wachten op de Rattenvanger die hun leegte een doel geeft. Maar als zijn lokroep weerklinkt, is het de vraag welk nieuw wereldbeeld ze voor ogen hebben. Eentje van herbronning rond het kampvuur of een dystopie waar have en goed moeten worden verdedigd met wapens.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud