Is het echt omdat we ons kapot werken dat er in België zoveel mensen door ziekte langdurig thuiszitten met een uitkering? Of wordt het statuut ook oneigenlijk gebruikt?

De Belgen werken zich kapot. En/of ze leven zeer ongezond. Hoe valt het anders te verklaren dat 370.400 mensen - zo’n 10 procent van de werknemers en zelfstandigen in de private sector - langdurig thuiszitten door ziekte? Het aantal langdurig zieken neemt bovendien elk jaar steeds sterker toe. Zijn de Belgische werknemers getroffen door een onbekende epidemie? Of is er een rationele verklaring voor dat verontrustende cijfer?

Dat de werkloosheidsverzekering en de ziekteverzekering communicerende vaten zijn, is niet normaal.

Is het aanzwellend aantal langdurig zieken het gevolg van het feit dat van oudere werknemers, die vlugger met allerlei kwalen te maken krijgen, verwacht wordt dat ze langer aan de slag blijven? De mogelijkheden om vervroegd op pensioen te gaan worden stelselmatig beperkt. Heeft het te maken met de werkdruk die almaar wordt opgedreven en die zelfs bij jonge werknemers tot burn-outs en depressies leidt? Het zijn factoren die ongetwijfeld meespelen. Maar ze vormen niet de enige verklaring.

Het aantal langdurig zieken is beduidend beginnen te stijgen sinds de brugpensioenregeling is verstrengd en de regering de controles op de werkloosheid heeft verscherpt. Een aantal mensen verhuisde gewoon van de werkloosheidsverzekering naar de ziekteverzekering. Maar dat die twee stelsels communicerende vaten zijn, is niet normaal. Want ofwel is iemand beschikbaar voor de arbeidsmarkt, maar vindt hij niet meteen een geschikte baan, ofwel is iemand ziek. Dat werklozen zich opeens in grote getale langdurig ziek melden, doet vermoeden dat er misbruik wordt gemaakt van het systeem.

Wat baat het dat de regering er door een strengere aanpak in slaagt de werkloosheidsuitkeringen te verminderen, als dat het aantal langdurig zieken sterk doet aanzwellen en de uitgaven daar doet exploderen?

De regering is zich bewust van dat gevaar. Ze zet in op maatregelen om werk werkbaarder te maken. Dat moet vermijden dat te veel werknemers in langdurig ziekteverzuim belanden. Maar spectaculaire resultaten moeten daar op korte termijn niet van verwacht worden.

De regering-Michel wil ook zieke werknemers aansporen sneller weer aan de slag te gaan, of een andere, minder zware job, te aanvaarden. Er zijn verschillende vormen van ziekte, de ene is ernstiger dan de andere. De regering wilde daarvoor een stok hanteren: een beperkte financiële sanctie voor wie weigert daarop in te gaan. Maar na het verzet van de vakbonden en de werkgeversorganisaties zag ze daarvan af.

Als het aantal langdurig zieken aan dit tempo blijft toenemen, moet de sanctiemogelijkheid weer op tafel komen. Het is naïef enkel op vrijwilligheid te rekenen. Financiële sancties zijn nodig om mensen uit het statuut van de invaliditeit te drijven als ze daar niet thuishoren. Een vangnet moet er zijn voor wie dat echt nodig heeft. Maar wie zich ten onrechte in dat vangnet installeert en het als een hangmat gebruikt, moet er met een stok uit weggejaagd worden.

Lees verder

Tijd Connect