Als een dienst gratis is, ben je zelf het product. Maar het onrechtvaardige aan betalen met onze persoonlijke data voor smartphoneapps is dat we niet weten hoelang en hoeveel we betalen.

Vier op de tien apps op uw telefoon lekken persoonlijke informatie zonder dat u het beseft. Ofwel schenden de bedrijven achter de app de privacyregels. Ofwel zitten gaten in het hek dat ze rond uw privégegevens bouwden. Ofwel hebben ze toestemming gevraagd in bewoordingen waarvoor je een doctoraat in privacyrecht nodig hebt om ze te begrijpen.

Dat blijkt uit een onderzoek van De Tijd, in samenwerking met de Californische universiteit Berkeley, het Amerikaanse bedrijf AppCencus en Collibra. Uw telefoon is een black box. Je weet niet welke persoonlijke data het toestel aan wie doorspeelt.

Hoe lek is uw smartphone?

De Tijd analyseerde 120 apps in samenwerking met het Amerikaanse bedrijf AppCensus en het Belgische bedrijf Collibra. Daaruit blijkt dat vier op de tien apps persoonlijke data delen. Test hier zelf welke applicaties uw info delen

De discussie is helaas niet nieuw. We weten al langer dat als een dienst gratis is, je zelf het product bent. Alleen toont dit onderzoek aan dat die deal ook nog eens bijzonder onevenwichtig in elkaar zit. Je weet namelijk niet met welke data je betaalt, met hoeveel data en hoelang. Anders gesteld: het punt is niet dat je met data betaalt. Het punt is dat je met een blanco cheque aan data betaalt.

De meeste mensen liggen er te weinig wakker van. Alipay, een dochter van het Chinese Alibaba, liet onlangs klanten in de winkel betalen via gezichtsherkenning. Het volstond om aan de kassa je koopwaar te tonen, je gezicht te laten scannen en naar buiten te wandelen, waarna het geld automatisch van je rekening ging. De meeste klachten nadien gingen niet over privacy, maar over ijdelheid. Mensen vonden dat ze te lelijk op het controlescherm in de winkel stonden, waarna Alipay er een flatterende filter over legde.

Waakzaamheid

De consument haalt te vaak de schouders op voor privacyschendingen. Ergens is daar zelfs een utilitair-rationeel argument voor te vinden. Als je ervan uitgaat dat iedereen toch al je data heeft, worden de diensten die je vervolgens downloadt in zekere zin wel gratis. Je digitaal portret is toch al gemaakt.

Toch is meer waakzaamheid nodig, al is het maar omdat de race rond big data almaar sneller gaat en met ongelijke middelen wordt gereden. Het is alsof de consument met de fiets rijdt, de regulatoren het openbaar vervoer gebruiken en Silicon Valley zich een formule 1-wagen heeft gekocht.

De race rond big data gaat almaar sneller en wordt met ongelijke middelen gereden.

De snelheid van de eerste twee racers moet omhoog. Dat betekent dat de consument zich beter moet informeren en daartoe meer kansen moet krijgen. Het zou helpen mochten de eigenaars van je data je een jaarlijks rapport sturen - ze hebben je e-mailadres toch - waarin staat wat ze van je weten. Het zou ook helpen mochten de gebruiksvoorwaarden van apps in heldere taal staan.

Uiteindelijk is technologie ethisch leeg. De vraag of ze een zegen dan wel een vloek is, wordt beantwoord door het beleid dat de techbedrijven zelf voeren en dat waartoe de overheid hen verplicht. Er zijn al stappen in de goede richting gezet, zoals de Europese GDPR-wetgeving. Alleen blijkt die te vaak dode letter en is meer nodig. Zodat betalen met data niet langer een blanco cheque is.

Lees verder

Tijd Connect