De sultan

©Saskia Vanderstichele

Een jaar na de mislukte staatsgreep is Turkije autocratischer dan ooit. President Recep Tayyip Erdogan heeft van de coup gebruik gemaakt om alle politieke tegenstand te versmachten, al blijft er een levendige tegenbeweging.

Hoe klungelig de staatsgreep van 15 juli 2016 ook in elkaar gestoken was, er vielen wel 250 dodelijke slachtoffers en 2.196 gewonden. Het antwoord van president Erdogan was keihard.

De Gülen-beweging, eens een bondgenoot, werd aangewezen als de aanstoker, ruim 50.000 mensen werden opgesloten en nog eens meer dan 150.000 anderen ontslagen.

Een grote zuivering waarbij het vermoeden bestaat dat het niet alleen ging om sympathisanten van de coupplegers. Wellicht greep Erdogan de mislukte staatsgreep ook aan om politieke tegenstanders te verwijderen.

Erdogan zette zijn autoritaire beleid door. Hij won in april van dit jaar nipt het referendum over de uitbreiding van de presidentiële macht, waardoor het regime nog meer gestuurd wordt door één man.

De grondvesten van de democratische lekenstaat, waarvan de grondslag werd gelegd door de historische leider Mustafa Kemal Ataturk, zijn het voorbije jaar volledig ondergraven. De islamisering van het openbare leven zet zich onmiskenbaar door. Dat is een verontrustende evolutie.

Voor Europa is de autoritaire Turkse leider een probleem. Europa heeft Turkije nodig om de vluchtelingenstroom in te dijken, maar het heeft duidelijk geen vat op het Turkse regime, integendeel.

Bij de herdenking van de staatsgreep verzekerde Erdogan dat hij de doodstraf wil invoeren als het parlement dat wil en die kans is erg groot. Dan zouden in ieder geval de gesprekken over een lidmaatschap van de EU volledig kunnen stoppen.

Geopolitiek is Turkije van groot belang. Als NAVO-lid ligt het land strategisch: Syrië in het zuiden, Iran in het oosten en Rusland in het noorden. Het Amerikaans-Europese militaire samenwerkingsverband staat op verschillende manieren onder druk.

De eigengereide koers van Erdogan is een van de grote problemen. Gewoon al het feit dat hij er niet voor terugdeinst om met de Russische president Vladimir Poetin samen te werken op het Syrische slagveld moet op het NAVO-hoofdkwartier voor de nodige onrust zorgen.

Het gevolg van de mislukte coup is dat de greep van Erdogan strakker is geworden, maar dat betekent nog niet dat alle politieke weerstand is gebroken. Vorige week daagden nog honderdduizenden manifestanten op in Istanbul voor een mars van rechtvaardigheid. Een signaal dat een belangrijk deel van de bevolking Erdogan in zijn autoritaire avontuur niet volgt.

15 juli is in Turkije uitgeroepen tot de dag van Democratie en Nationale Eenheid, maar het land is noch democratisch noch een eenheid.

Erdogan ziet zichzelf wellicht als een historische figuur die zich kan meten met Ataturk. Maar waar Ataturk Turkije op weg naar de moderniteit zette, lijkt Erdogan terug te keren naar het verleden. Zijn beleid staat voor achteruitgang op ieder vlak.

Gesponsorde inhoud

Partner content