De pleinrevoluties

©mfn online editor import

519 jaar geleden werd de laatste Moor van het Spaanse vasteland verdreven. Maar nu lijkt een nieuw Arabisch parfum zich helemaal over Spanje verspreid te hebben. Dezer dagen maakt Spanje, net als Tunesië en Egypte begin dit jaar, een heuse pleinrevolutie mee. De Puerta del Sol in Mardrid staat vol met ontevreden mensen. Ontevreden met de politiek, met de samenleving en met hun eigen lot. In Spanje is het in hoge mate een apolitieke beweging, gevoed door de hoge jeugdwerkloosheid. Dat zijn precies dezelfde drijfveren waardoor de autoritaire regimes in Egypte en Tunesië werden aangepakt en nadien verdreven.

Wat is er aan de hand? Spanje voert nu al meer dan een jaar harde besparingsmaatregelen door om de Europese eisen voor de stabiliteit van de euro in te willigen en niet op een quasi-failliet af te stevenen zoals Griekenland, Ierland en Portugal meemaakten.

Dat beleid gaat ten koste van de sociale cohesie. De besparingen maken het harder om een samenleving te behouden die de burgers tevreden houdt. Dat geldt zeker in Spanje waar de werkloosheid in het algemeen, en de jeugdwerkloosheid in het bijzonder, duizelingwekkende niveaus hebben bereikt.

De gewezen directeur-generaal van het Internationaal Monetair Fonds, Dominique Strauss-Kahn, waarschuwde in april nog voor het fenomeen. Een te grote maatschappelijke ongelijkheid zou onvermijdelijk leiden tot een grotere instabiliteit. De klassieke voorschriften om een begrotingstekort dicht te rijden, maken maatschappelijk veel slachtoffers en dan nog uitgerekend op de schouders van hen die al in een precaire situatie zitten.

Het protest daartegen is de afgelopen weken enorm toegenomen in Spanje, maar bestaat ook in Griekenland en Ierland. In Portugal zal het, in de aanloop naar de vervroegde parlementsverkiezingen van 5 juni, ook niet uitblijven. En het zijn precies dezelfde verzuchtingen als de hogeropgeleiden in Tunesië en Egypte hadden, die tot dat protest leiden. Een gebrek aan toekomst en uitzicht op een waardig bestaan.

Het stemt tot nadenken dat dat fenomeen nu al Europa heeft bereikt. Het zit overigens diep. Want in de rijke noordelijke helft van Europa is al een egoïstische beweging opgestaan om de cohesie en solidariteit tussen Europa op te blazen om te redden wat er te redden valt voor zichzelf.

Dat in de Spaanse regionale en lokale verkiezingen de socialistische PSOE onderuitgaat, is in het globale beeld slechts een detail. De rechts-liberale PP zal evenmin de ruimte hebben om het over een andere boeg te gooien, als ze dat al willen. Het probleem zit veel dieper dan dat. Het gaat erom dat de maatschappelijke keuze moet gemaakt worden tussen een samenleving die tolereert dat zowat 40 procent van de jongeren geen werk heeft omdat de begrotingstekorten moeten teruggedrongen worden, of dat er een andere weg wordt gezocht.

De Spaanse beweging geeft de strijd overigens niet op, los van de verkiezingsuitslag van zondagavond. De eis om meer rechtvaardigheid en minder ongelijkheid in een samenleving blijft overeind. Strauss-Kahn vroeg in april in Washington om een ander paradigma in de samenleving om de toekomst van de samenleving beheersbaar te houden. De man mag dan veel fouten hebben gemaakt, op dat vlak blijft hij visionair.

En het zogenaamde rijke noorden moet zich geen illusies maken. Ook hier en elders zullen de pleinen vollopen als de ongelijkheid toeneemt en de cohesie op die manier volledig uit de maatschappij verdwijnt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud