Stefaan Michielsen

Justitie, een kerntaak van de staat, komt in de verdrukking door de vele andere taken die hij op zich laadt. Maar een staat die zijn kerntaken verwaarloost, wordt een falende staat.

Het is oud zeer: het gerecht in ons land slaagt er moeilijk in grote fraudedossiers tot een goed einde te brengen. Dat dreigt nu ook weer te gebeuren met de corruptiezaak rond de Regie der Gebouwen in Vlaams-Brabant. De raad­kamer in Leuven weigert de verdachten door te verwijzen naar de correctionele rechtbank omdat de feiten verjaard zijn. Het gerechtelijk onderzoek begon in 2007, de betwiste praktijken dateren van 2002 en vroeger. Het gerecht heeft te veel tijd nodig om fraudeonderzoeken af te ronden en de verdachten voor de rechtbank te brengen. In te veel gevallen kunnen ze daardoor hun straf ontlopen.

Het falen van justitie wekt maatschappelijke verontwaar­diging, en terecht. Om die te sussen worden allerlei oplos­singen naar voren geschoven, zoals het verlengen van de verjaringstermijnen. Maar dat doet afbreuk aan het recht van de beschuldigden op een proces binnen een redelijke termijn. En dat rechtszaken (nog) langer mogen aanslepen, biedt geen enkele waarborg voor een hogere succesgraad.

Het creëren van de mogelijkheid dat beschuldigden hun strafproces afkopen, is een andere manier. Het is een pragmatische oplossing die wat geld in het laatje brengt. De som die moet worden betaald om het proces af te kopen, kan zelfs als een soort straf worden gezien. Maar het wringt met het rechtvaardigheidsgevoel en neigt naar klassejustitie. Wat als de verdachten geen kapitaalkrachtige bedrijven zijn, maar ambtenaren van een overheidsdienst?

Dat het gerecht voor de vervolging van grote fraudezaken geen geweldig palmares kan voorleggen, heeft te maken met de complexe procedures, de vertragingsmanoeuvres van de verdediging en het gebrek aan middelen en mensen om het onderzoek te voeren. Het juridisch apparaat in dit land func­tioneert daardoor niet goed en dat schaadt de autoriteit van de staat. De staat moet erop toezien dat de wetten die hij uitvaardigt om het samenleven te ordenen, worden nageleefd, door overtredingen te sanctioneren. Als dat niet gebeurt, staat de deur naar wetteloosheid open.

Het handhaven van het recht is een van de kerntaken van de staat, naast defensie en investeringen in openbare infrastructuur. Maar de staat heeft de voorbije jaren zoveel andere taken op zich genomen dat zijn kerntaken in de verdrukking zijn gekomen. Het overheidsbeslag in ons land is groter dan ooit, maar de staat heeft almaar minder geld voor defensie, openbare investeringen en justitie.

Een staat die zijn kerntaken verwaarloost, wordt een falende staat die zijn verplichtingen niet nakomt in zijn maatschappelijk contract met de burgers en daardoor zijn bestaansreden zelf op de helling zet.

Er bestaat een hiërarchie in de taken die de overheid op zich neemt. Sommige zijn essentiëler dan andere en moeten daarom meer aandacht krijgen van de bewindslui, ook al zijn daar politiek niet meteen veel stemmen mee te behalen.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content