Bart Haeck

Alles wijst erop dat alleen immense externe druk de formatie van de federale regering kan loswrikken uit de onmogelijke rekenkunde waarin ze vast zit.

De derde werkweek sinds de verkiezingen van 26 mei zit erop. Wat blijft hangen is hoe onmogelijk de kiezer de meeste kaarten heeft geschud. De belangrijkste uitzonderingen zijn Vlaanderen en Brussel, waar respectievelijk niemand rond de N-VA kan en al een regering PS-Ecolo-DéFI in de steigers staat.

Als de N-VA nu gesprekken aangaat met de PS of Ecolo, ontbrandt een revolte bij de N-VA-militanten.

Maar in Wallonië ligt het al een stuk lastiger. Daar heeft de beslissing van de kleinste twee partijen - het cdH en de PTB - om niet mee te besturen de PS van Elio Di Rupo in een verscheurende situatie geduwd. Rekenkundig is de PS tot de MR veroordeeld, wat tot een opstand van de socialistische achterban dreigt te leiden. Dat verklaart waarom de PS op de rem duwt in Wallonië, en in Brussel wél op volle snelheid vooruitgaat met gesprekken zonder de MR.

De onmogelijke situatie verklaart ook het gestoethaspel van de PS, die haar reputatie van geoliede politieke machine deze week oneer aandeed. In één dag tijd heropende de PS de deur voor gesprekken met de N-VA, sloot ze weer, en riep daarna op tot een noodregering zonder de N-VA.

Opgejaagd

De lastige waarheid is dat het niet duidelijk is waarom iemand in de federale gesprekken zou bewegen. De N-VA is op haar rechterflank opgejaagd door het Vlaams Belang en ziet die partij de komende dagen een derde keer. Nu federale gesprekken aangaan met de PS of Ecolo doet een revolte bij de N-VA-militanten ontbranden.

Zonder de N-VA kunnen Open VLD, CD&V, de sp.a en Groen federaal alleen mee besturen met een Vlaamse minderheid. Vooral voor de liberalen is dat problematisch. Ze zouden gedwongen worden in een regering te stappen die de belastingen opnieuw stevig verhoogt, wat de partij dreigt te splitsen.

Blijven over: CD&V, de sp.a en Groen. Dat wordt problematisch voor CD&V, dat deze week twaalf leden de opdracht gaf de toekomst van de christendemocratie uit te stippelen. Bovendien dreigt zo’n zet CD&V de Vlaamse regering te kosten, waar Bart De Wever de partij zoals in Antwerpen kan inruilen voor de socialisten.

Blijven over: de sp.a en Groen. Zelfs als die met de PS, Ecolo, de MR én DéFI zouden besturen, hebben ze nog geen meerderheid. De andere Franstalige partijen - de PTB en het cdH - lijken tot de oppositie veroordeeld of hebben ervoor gekozen.

Samengevat: de kiezer heeft de kaarten geschud, maar er valt op dit moment niet mee te spelen. In 2007 duurde het 194 dagen. In 2010-2011 zelfs 541 dagen, tot de financiële markten het met schulden beladen België tot een oplossing dwongen. De vorige regering, gesmeed met het ijzer van een historische ploeg zonder socialisten, kreeg het epitheton ‘kamikaze’.

Geen enkele partij heeft een welbegrepen eigenbelang om snel een nieuwe kamikaze te ondernemen. Alleen zware externe druk, zoals in 2011, kan deze formatie wellicht loswrikken uit de onmogelijke rekenkunde waarin ze al drie weken vast zit.

Lees verder

Tijd Connect