1

Mladic en Assad

©Debby Termonia

Dat Ratko Mladic gisteren levenslang kreeg, toont dat internationale rechtvaardigheid bestaat. Maar ze lijkt helaas eerder iets van het verleden dan van de nabije toekomst, leert Bashar al-Assad.

De gruwelijkste misdaden die de mensheid heeft gekend. Tot die categorie behoort - volgens de Nederlandse rechter in het Joegoslaviëtribunaal in Den Haag - wat Ratko Mladic, de voormalige opperbevelhebber van de Bosnische Serviërs, in de Joegoslaviëoorlog meer dan twee decennia geleden heeft gedaan. Troepen onder zijn bevel trokken in 1995 Srebrenica binnen, waar ze meer dan 7.000 Bosnische moslims vermoordden. Mladic kreeg gisteren in Den Haag levenslang voor genocide.

‘Mladic is het toppunt van het kwade’, zei de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de VN gisteren. ‘De vervolging van Mladic is daarom het toppunt van internationale gerechtigheid.’

Dat statement houdt steek. De oorlog in Joegoslavië was een triest voorbeeld van hoe internationale samenwerking faalde. De landen van de EU slaagden er niet in een oorlog aan hun buitengrenzen tot bedaren te brengen. Ook de Verenigde Naties faalden. De Nederlandse VN-blauwhelmen die de moslimbevolking van Srebrenica in 1995 moesten bewaken, hadden geen mandaat om de troepen van Mladic te lijf te gaan. 

In vergelijking met die voorgeschiedenis was de beslissing van de VN-Veiligheidsraad in 1993 om een Joegoslaviëtribunaal op te richten een verademing. Het betekende dat ook staatshoofden, regeringsleiders en opperbevelhebbers niet zomaar vrijuit gaan. De politieke leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, werd in 2016 in Den Haag veroordeeld tot veertig jaar cel. De Servische president Slobodan Milosevic overleed in 2006 in een VN-gevangenis in Nederland. En nu is er levenslang voor Mladic.

De wereld van vandaag wordt gekenmerkt door brutale machtspolitiek.

Wie denkt dat we met het Joegoslaviëtribunaal - internationale gerechtigheid - een nieuwe weg zijn ingeslagen, vergist zich echter. Het is het laatste van dit soort speciale VN-tribunalen dat nog in eerste aanleg oorlogsmisdadigers ter verantwoording roept. Het Sierra Leonetribunaal eindigde in 2013. Het Rwandatribunaal sloot op oudejaarsavond 2015 de deuren. Uiteraard is er nog altijd het Internationaal Strafhof in Den Haag. Maar de VS, Israël of Soedan traden nooit volwaardig toe het Strafhof. Rusland, Gambia, Burundi en Zuid-Afrika trokken zich vorig jaar zelfs terug. Het zegt iets over de brutale machtspolitiek in de wereld van vandaag. 

De logische vraag na het verdict over Mladic gisteren is of er ooit een Syriëtribunaal zal komen. Niets wijst in die richting. Op het moment dat Mladic gisteren levenslang kreeg, hielden Rusland, Turkije en Iran in het Russische Sotsji een topconferentie over de toekomst van Syrië. Waren niet aanwezig: de Europese Unie en de Verenigde Staten. De toekomst van Syrië wordt geschreven met keiharde geopolitiek, niet met Europese visies op meer democratie of een op VN-gezag gebouwde internationale rechtstaat.

De Syrische president Assad? Hij was deze week op een zeldzaam buitenlands bezoek in Sotsji, waar hij de Russische president Vladimir Poetin sprak. Die steunt Assad nog altijd, omdat Syrië militair belangrijk is voor Rusland en omdat hij wellicht wil tonen dat de Amerikanen het niet in de hele wereld voor het zeggen hebben. Dat laatste punt maakt hij in Syrië kristalhelder.

De veroordeling van Mladic was gisteren een succes van internationale rechtvaardigheid. Verschijnt ook de Syrische president Bashar al-Assad ooit voor zo’n rechter? Op dit moment lijkt het van niet.

Gesponsorde inhoud

Partner content