De politieke chaos dreigt maandag compleet te worden. Deze crisis wordt stilaan een crisis van de Belgische staat en het politieke systeem zelf.

Een kleine halve eeuw geleden, in 1971, maakte BSP-voorzitter Edmon Leburton in een interview met het weekblad Pourquoi Pas? een einde aan de regering-Eyskens. 'J'en ai marre du CVP', luidde zijn boodschap, verwijzend naar de manier waarop de Vlaamse christendemocraten het flamingantisme omarmden.

Deze week klonk bij dezelfde Franstalige socialisten een echo van toen. Die lijkt een einde te maken aan de al negen maanden aanslepende vruchteloze formatie. 'J'en ai marre', zei PS-voorzitter Paul Magnette vrijdag in Le Soir over zijn gesprekken met de N-VA. Nog liever verkiezingen dan.

Nieuwe verkiezingen zullen gaan over het onvermogen van politieke partijen en over het politieke systeem zelf.

Magnettes uitspraak is zwaarwichtig, niet zozeer door de referentie aan Leburton, maar door de omstandigheden van vandaag. Ten eerste zijn er de vier recentste federale verkiezingen. In 2007 verstreken 196 dagen na de verkiezingen voor een meerderheid in de Kamer groen licht gaf voor een nieuwe regering. In 2010-2011 duurde het 541 dagen. De verkiezing daarna lukte het alleen nog maar via de ongeziene ingreep om drie vierden van de Franstalige kiezers te negeren. En dan is er nu.

De tweede reden ligt in de electorale rekenkunde. Als de PS - en bij uitbreiding Ecolo - zowel de N-VA als het Vlaams Belang uitsluit, verbrandt ze de bruggen met de kleine helft van de Vlaamse kiezers. Voor de andere partijen - zeker voor Open VLD en CD&V - neigt het naar politieke zelfmoord om in deze omstandigheden in een naar links overhellende regering te stappen die een breuk wil maken met hun 'Zweedse' beleid.

Uitgeput

De derde reden ligt in de uitdagingen voor de volgende regering, zoals de Nationale Bank ze deze week nog eens schetste. Die zijn zo groot - van minder staatsschuld tot klimaatuitgaven - dat zelfs het neutrale terrein waarop een noodregering van experts zich zou kunnen bewegen een betekenisloos lapje grond is. De minste stap in deze of gene richting dwingt tot scherpe politieke keuzes. Alle opties zijn stilaan uitgeput. Ook een federale afspiegelingsregering - met daarin de partijen van de Vlaamse en de Waalse regering - kan niet,  omdat de N-VA en de PS dan opnieuw samen om de tafel moeten gaan zitten.

Een vierde reden ligt in de reactie in de Wetstraat op de 'J'en ai marre' van Magnette. De voor dit weekend geplande vergaderingen met koninklijk opdrachthouder Koen Geens werden vrijdag afgelast. De opdracht van Geens is ten einde. Maandag dreigt de chaos, met opstandige partijbureaus die zich voort in campagnemodus zetten. Met aan de einder het spook van verkiezingen.

Deze politieke crisis is iets aan het worden: een regimecrisis. Nieuwe verkiezingen zullen niet meer over migratie, klimaat en pensioenen gaan. Ze zullen gaan over het functioneren van Belgiƫ zelf, over staatsstructuren, over het onvermogen van politieke partijen en over het politieke systeem zelf.

Lees verder

Gesponsorde inhoud